اقتصاد۲۴- «ایران واردکننده بنزین شد.» این خبری است که در چند روز گذشته در رسانههای خارجی منتشر شد. چند روز پیش رویترز گزارشی از صادرات سوخت از روسیه به ایران منتشر کرد. این رسانه نوشت: «دو منبع آگاه به رویترز گفتند: روسیه در ماههای بهمن و اسفند ۱۴۰۱ حدود ۳۰ هزار تن بنزین و گازوئیل به ایران ارسال کرده است.» انتشار این گزارش درحالیست که در چند ماه گذشته بحث ناترازی تولید و مصرف و از سویی بحث صادرات بنزین مطرح است. آمار دقیقی در رابطه با میزان تولید بنزین در کشور وجود ندارد، اما برخی از کارشناسان عقیده دارند که میزان تولید حدود ۱۰۷ میلیون لیتر در روز است. در مقابل مصرف سوخت روزانه کشور گاهی به بالای ۱۱۰ میلیون لیتر در روز میرسد. گزارشهای مردمی زیادی هم در نیمه دوم سال گذشته از کمبود سوخت و تعطیلی جایگاههای سوخت در برخی استانها وجود داشت. حالا به نظر میرسد که ناترازی سوخت چارهای جز واردات برای دولت باقی نگذاشته است. براساس آمارهای رویترز ۳۰ هزار تن بنزین معادل ۴۰ میلیون و ۷۰۵ هزار لیتر بنزین است. قیمت هر لیتر بنزین براساس فوب خلیجفارس حدود ۵۵ سنت است. با این حساب ایران حدود ۲۲ میلیون و ۳۸۷ هزار دلار خرج واردات بنزین کرده است؛ بنزینی که با قیمت هر لیتر ۵۵ سنت (۲۸ هزار تومان) وارد کشور میشود، به قیمت لیتری ۳ هزار تومان به مصرفکنندگان داخلی فروخته میشود.
به گزراش هم میهن، مسئولان بخش انرژی در سالهای گذشته همواره بر خودکفایی بنزین تاکید داشته و بهرغم هشدار برخی کارشناسان این راه را پیمودند و معتقد بودند با ظرفیتسازی در پالایشگاهها میتوان خودکفا بود. حالا پس از سالها تاکید بر خودکفایی، برای پاسخگویی به نیازها واردکننده شدهایم.
چندماه پیش کارشناسان حوزه انرژی بحث کمبود سوخت در کشور را مطرح کردند. روزنامه هممیهن هم در شماره ۱۱۶ خود نوشت: «این روزها ماجرای بنزین در کشور به یک معما تبدیل شده است. نه میزان تولیدش مشخص است و نه میزان مصرفش. گاهی فقط یک مدیر یا مسئول در پاسخ به گزارش رسانهها رقمی از تولید و مصرف ارائه میکند. نه کسی این آمارها را تایید و نه کسی تکذیب میکند. راجع به کیفیت بنزین تولیدی هم که بهتر است صحبت نکنیم، چون این روزها کیفیت اهمیت ندارد. حالا نکته مهم این است که واردکننده بنزین میشویم یا بر خودکفایی میبالیم؟»، اما آمارهای گمرک نشان میدهد که در ۷ ماه ابتدایی سال گذشته، دقیقا همان زمان که احتمال ناترازی بنزین در شب عید مطرح بود، ایران حدود ۵۰۹ میلیون لیتر بنزین به کشورهایی مانند امارات، افغانستان و عراق صادر کرده است. ماجرا آنجا عجیب میشود که ارزآوری این صادرات فقط ۱۳۷ میلیون دلار بود. یعنی بنزینهای صادرشده به قیمت لیتری ۲۶ سنت فروخته شده بود. این درحالیست که قیمت بنزین صادراتی حدود ۵۵ سنت بود. به بیان ساده دولت سیزدهم برای رفع نیاز خود ۳۰ هزار تن بنزین با قیمت هر لیتر ۲۸ هزار تومان وارد کرده، اما از سوی دیگر ۵۰۹ میلیون لیتر با قیمت هر لیتر ۱۳ هزار ۲۶۰ تومان صادر کرده است.
صادرات بنزین در سال ۱۴۰۱ حدود ۳ هزار میلیارد تومان یارانه برای خریداران در نظر گرفته بود. براساس آمارهای گمرک در سال ۱۴۰۰ هم حدود ۲ میلیارد و ۶۰۹ میلیون لیتر بنزین صادر شده است. ارزآوری این صادرات ۷۳۱ میلیون دلار بود. براساس میزان ارزآوری و بنزین صادرشده، قیمت هر لیتر بنزین صادراتی ایران در سال ۱۴۰۰ حدود ۲۸ سنت محاسبه میشود. در مجموع از ابتدای سال ۱۴۰۰ تا هفت ماه ابتدایی ۱۴۰۱ ایران بیش از ۱۹ هزار میلیارد تومان ارزانفروشی به خارجیها کرده است و همه این ارزانفروشی درحالیست که کشور کمبود بنزین دارد و واردات بنزین از روسیه آغاز شده است.