اقتصاد۲۴- عدم پرداخت حق آبه هیرمند این روزها بهقدری نگرانکننده شده است که مردم سیستان در اعتراض به عملکرد کمیساریای آب ایران نسبت به پیگیری حق آبه رودخانه هیرمند دست به تشکیل زنجیره انسانی در بستر تالاب هامون زدند. مشارکتکنندگان در این اقدام اعتراضی خواستار پیگیری کمیساریای آب ایران، وزارتخانههای نیرو و امورخارجه نسبت به حق آبه رودخانه هیرمند طبق معاهده ۱۳۵۱، حق آبه زیست محیطی تالاب بینالمللی هامون، اصلاح سامانه انحرافی بند کمالخان و جلوگیری از تکمیل سد بخشآباد روی فراهرود شدند.
به گزارش هم میهن، افغانستان طی سالهای گذشته از پرداخت حق آبه ایران سرباز زده و با ساخت سد کجکی و بعد از آن ساخت بند کمالخان بهنحوی مسیر رودخانه هیرمند را تغییر داده که حتی در صورت بروز سیلاب نیز آب به جای ایران وارد گودزره شود. این رفتار افغانستان در نظر کارشناسان نوعی ابزار سیاسی افغانستان علیه ایران تلقی میشود. تا جایی که برخی متخصصان معتقدند دولت قبلی افغانستان با ساخت این دو سد سعی داشته است که به نوعی از ایران باجخواهی کند و مابهازای آب، سوخت از ایران بگیرد. چنانکه اشرف غنی در سالهای گذشته و در مراسم افتتاح سد کمالخان به صراحت این موضوع را اعلام کرده بود. راهی که به نظر میرسد امروز طالبان نیز میراثدار آن بوده و بهخوبی از این ابزار حیاتی علیه ایران استفاده میکند. این رفتارها باعث شد که در اردیبهشت سال ۱۳۹۷، محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه وقت از ارسال دو یادداشت اعتراضی برای کشور افغانستان در خصوص حق آبه هیرمند در ماههای اسفند و فروردین خبر دهد. سال گذشته نیز معاون اول رئیسجمهور بر ضرورت پایبندی افغانستان نسبت به تامین حق آبه هیرمند تاکید کرده و گفته بود: «افغانستان باید به حق آبه هیرمند متعهد باشد».
به هر روی تاکنون مشکل حق آبه هیرمند حل نشده است. بسیاری از متخصصان و حتی شهروندان اهل سیستان و بلوچستان تداوم این معضلات را ناشی از ضعف دیپلماسی ایران در حوزه پیگیری حق آبه هیرمند و عدم استفاده ایران از فرصتها و امکاناتی که در اختیار دارد، میدانند.
معینالدین سعیدی، نماینده چابهار دراینباره به هممیهن گفت: «متاسفانه ضعف دیپلماسی آب وجود دارد، اما با توجه به شرایط ویژه سیستان و مشکلات عدیده زیستمحیطی و اجتماعی موجود در این منطقه بسیار فاجعهبار است. میطلبید دیپلماسی آب در برابر مباحثی که با کشور افغانستان داریم، فعالتر میشد، اما حوزه کمیساریای آب از ابزار فنی استفاده میکنند، اما در شرایط خاص فعلی نیازمند استفاده از ابزارهای سیاسی و حتی از نگاه من نظامی هستیم. منظور من حمله نظامی که با موازین بینالمللی همخوانی ندارد، نیست، بلکه باید بهعنوان یک اهرم وجود داشته باشد، اما متاسفانه این مقوله بهعنوان یک دیپلماسی فعال با طرف افغان در دستور کار مسئولان وزارت خارجه نبوده است.» او ادامه داد: «اگر چه سد کمالخان در زمان اشرف غنی ساخته شد، اما حداقل دولت او با حداقلی از دیپلماسی آشنا بود، اما طالبان با الفبای روابط بینالملل و موازین بینالمللی متاسفانه همراستایی ندارند و لازم است که دیپلماسی ما از همه اهرمهای لازم استفاده کند که این اتفاق رخ نداده است. ما با این موضوع هم در حوزه وزارت نیرو و سازمان حفاظت از محیط زیست مواجهایم، اما ویترین آن مجری سیاستهای خارجی یعنی وزارت امور خارجه است که بر همین اساس نمایندگان استان در مجلس استیضاح وزیر امور خارجه را در دستور کار دارند.»