به گزارش سرویس فرهنگی تابناک، در جهان امروز، منازعات بزرگ تنها در میدان نظامی یا در سطح تقابل سیاسی شکل نمیگیرند، بلکه پیش از آن، در عرصه ادراک، تصویر، روایت و مشروعیت آغاز میشوند. کشورها پیش از آنکه هدف فشار، تحریم یا تقابل قرار گیرند، در ذهن افکار عمومی، رسانهها، اندیشکدهها و محافل تصمیمساز بهگونهای معرفی میشوند که اعمال فشار علیه آنان موجه، ضروری و حتی اخلاقی جلوه کند.
از این رو، مواجهه با این روند صرفا با ابزارهای سیاسی و امنیتی کافی نیست و بدون حضور فعال در میدان فرهنگ، روایت و اقناع عمومی، امکان خنثی سازی آن محدود خواهد بود. به بیان دیگر، دیپلماسی فرهنگی و قدرت نرم دیگر حوزههایی صرفاً نمادین یا تزئینی نیستند، بلکه بخشی از زیرساخت امنیت ملی به شمار میآیند.
پیروزی سخت، بدون پیروزی روایی ناپایدار است
تحولات اخیر نیز بار دیگر نشان دادند که جنگها و بحرانها صرفاً حاصل محاسبات نظامی یا سیاسی نیستند، بلکه بر بستری از معنا، تصویر و قضاوت عمومی شکل میگیرند. جنگ یا تنش اخیر، در عین آنکه نشان داد جمهوری اسلامی ایران از اراده و توان سخت بازدارندگی برخوردار است، همززیها و ظرفیتهای خود را به دستاوردهای ادراکی، فرهنگی و روایی تبدیل کند.
در نهایت، هشدار اصلی آن است که غفلت از فرهنگ، تنها غفلت از یک حوزه نرم و فرعی نیست، بلکه میتواند به بازتولید ناامنی، افزایش هزینههای تقابل، فرسایش اعتبار بینالمللی و تضعیف قدرت ملی منجر شود. در مقابل، سرمایهگذاری حرفهای، مستمر و هدفمند در دیپلماسی فرهنگی و قدرت نرم، نه اقدامی تزئینی، بلکه بخشی از سیاست پیشگیرانه امنیتی کشور است.
قدرت سخت، بدون ترجمه فرهنگی و روایی، ناتمام میماند و امنیت ملی، بدون دیپلماسی فرهنگی، پرهزینهتر، آسیبپذیرتر و ناپایدارتر خواهد شد.
رضا عزیزیان؛ محقق و پژوهشگر فرهنگی