اقتصاد۲۴- نشریه اکونومیست به تازگی در مطلبی نوشته است که: دقیقاً پنج سال از زمانی که دونالد ترامپ، امریکا را از توافق هستهای خارج کرد و در عوض تحریمهای اقتصادی را علیه این کشور وضع نمود، میگذرد. اما از آن زمان ایران هم منفعل نمانده است. تصاویر اخیر ماهوارهای تأییدی بر این موضوع هستند که ایران در کوههای زاگرس، و در حوالی سایت هستهای نطنز، مشغول ساخت تأسیسات هستهای است (نقشه را ببینید).
موقعیت جانمایی تأسیسات جوری است (آنقدری زیر زمین) که حتی در مقابل قویترین بمبهای منهدمکنندهی امریکایی نیز آسیبناپذیر خواهد ماند.
اگر تحلیلهای تصاویری که توسط مرکز جیمز مارتین در مطالعات منع گسترش سلاحهای هستهای در کالیفرنیا انجام شده، درست باشد: چهار ورودی به دامنه کوه تعبیه شده است که هر کدام شش متر عرض و هشت متر ارتفاع دارند. تأسیسات مزبور در عمق ۸۰ تا ۱۰۰ متری جانمایی شدهاند.
آمریکاییها بمبی با نام gbu-۵۷ ساختهاند که به طور خاص میتوانسته تأسیسات قبلی زیرزمینی در فرودو را تخریب کند. این بمب معروف است به «نفوذگر مهمات انبوه»؛ که بمبی است هدایتشونده، با وزن ۱۴ هزار کیلوگرم که پیش از منفجرشدن میتواند تا عمق ۶۰ متری زمین و سنگ فرو برود. اما احتمالاً این بمب هم دیگر نخواهد توانست تأسیسات مخفیانه ایران را تخریب کند.
مؤسسه علم و امنیت بینالملل (isis)، که اتاق فکری در واشنگتن بوده و توسط دیوید آلبرایت، بازرس سابق تسلیحات تأسیس شده است، تخمین میزند که عمیقترین بخش محفظه میتواند به عنوان سالنی برای نگهداری تعداد کمی از سانترفیوژهای پیشرفته مورد استفاده قرار گیرد؛ سانتریفیوژهایی که هرکدام از آنها قادر هستند اورانیومی تا درجه تسلیحاتی (WGU) تولید کرده، و بدین ترتیب ایران را به درجه شکست هستهای توقفناپذیر و بیبازگشت برساند.
صرفنظر از انتقاداتی که به توافق هستهای ۲۰۱۵، معروف به برنامه جامع اقدام مشترک صورت گرفت [توافقی که در دولت باراک اوباما و با مشارکت چهار عضو دائم دیگر شورای امنیت سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا حاصل گردید]، این اطمینان حاصل شده بود که ایران میتواند در طول بازهای یکساله موادشکافپذیر خود را به درجهای برساند که برای ساخت دستگاهی هستهای کافی باشند؛ و حالا این زمان تخمینی به «فوراً» تغییر یافته است (یعنی هرلحظه امکان نیل به نقطه بیبازگشت وجود دارد).
از زمان تصمیم بیتدبیر ترامپ برای لغو «بدترین توافق تاریخ» و تمدید تحریمهایی که برای اعمال «فشار حداکثری» بر حکومت ایران طراحی شده بودند، ایران سانتریفیوژهای جدید و پرسرعتی را به سیستم خود وارد کرده که ظرفیت غنیسازی آن را به شدت افزایش داده است.
مطابق با گزارش بازرسی سهماههی ماه فوریهی آژانس بینالمللی انرژی اتمی، تیم آقای آلبرایت، ناظر هستهای سازمان ملل، تخمین زده که ایران میتواند ظرف مدت ۱۲ روز به میزان کافی WGU را جهت رسیدن به نقطه بیبازگشت هستهای تولید نماید. برای این منظور این کشور تنها کافی است که از سه آبشار سانتریفیوژ پیشرفته و نیمی از ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی خود استفاده کند.
نگرانکنندهتر اینجاست که اگر ایران از تمام ذخایر اورانیوم بسیار غنیشده خود استفاده کند، میتواند در عرض یک ماه، به ساخت ۴ سلاح هستهای دیگر دست یابد؛ و در طول دو ماه بعدی و با استفاده از ذخایر اورانیومی با غنای پایین (یعنی غنای کمتر از ۵ درصد) میتواند مواد کافی را برای دو سلاح دیگر به دست آورد. آزمایش و استقرار یک بمب برای یک سیستم تحویل نفت خام، نظیر یک هواپیما یا یک کشتی، حدوداً شش ماه طول میکشد. ساخت یک کلاهک موشکی نیز در زمانی حدوداً یک یا دو ساله امکانپذیر است.
ژنرال مارک میلی، رئیس ستاد مشترک ارتش در شهادت در کنگره در ۲۹ مارس نیز جدول زمانی مشابهی را ترسیم کرده بود.البته هیچکدام اینها بدین معنا نیست که ایران در آستانه شکست هستهای و تبدیلشدن به کشوری است که به نقطه بیبازگشت هستهای رسیده. اما این معنا را میرساند که همانطور که آقای آلبرایت گفته: «میتواند سلاحهای هستهای را تقریباً در صورت تقاضا تولید نماید.»