اقتصاد ۲۴- چه عاملی باعثشده شهرکسازی بهعنوان ابزاری برای کمک به حل مشکل کمبود مسکن مطرح شود؟
ساخت سالانه یک میلیون واحد مسکونی که در تعهد دولت است، موضوعات مختلفی ازجمله تأمین مالی، خدمات، تسهیلات و مجوزها را شامل میشود. البته موضوع کلیدی، تأمین زمین است. برای تأمین زمین گزینههای مختلفی داریم، مثل ظرفیت درونی شهرها، اعم از فرسوده، حاشیهای و اراضی بایر دارای کاربری مسکونی داخل شهرها که میتوانند با تسهیل از لحاظ قوانین و مقررات و صدور مجوزها وارد بازار مسکن شوند. نکته دیگر اینکه ناگزیر هستیم در برخی از جاها الحاقاتی به شهرهای موجود انجام دهیم که در حال بررسی و اقدام است. در این میان باید به این نکته نیز توجه کرد که شهرهای ایران عموماً در بسترهای کشاورزی قرار گرفتهاند و توسعه افقی آنها به از دسترفتن بسیاری از ظرفیتهای زیستمحیطی و کشاورزی منجر خواهد شد، ازاینرو ناگزیر هستیم توسعه منفصل را مدنظر قرار دهیم. توسعه منفصل، یا در قالب شهرک انجام میشود که خارج از محدوده و حریم شهرهاست و مقیاس آن کوچک است و حداکثر ۳۰ هزار نفر جمعیت میتواند در آن ساکن شود، یا در قالب توسعه شهرهای جدید است که محدودیت جمعیتی ندارد، ما همین الآن شهرهایی با ظرفیت جمعیتپذیری بالای ۵۰۰ هزار نفر هم داریم. از اغلب این ابزارها، به غیر از ابزار شهرکسازی، در طول سالهای بعد از انقلاب استفاده کردهایم، اما احداث شهرک، ظرفیتی بوده که استفاده نشده است.
شهرکسازی محاسنی دارد؛ اولاً شهرکها عموما از شهر مادر فاصله طولانی ندارد و دسترسی آن به متن شهر سخت نیست، درحالیکه شهرهای جدید، در دسترسی به شهر مادر مشکلاتی داشتند. در حقیقت شهرک یک جامعه کاملاً مستقل است که هدفگذاری ایجاد آن، تأمین مسکن کلانشهری است، مقیاس آنهم کوچک است و از نظر تأمین زیرساخت کلان و دسترسی هم، هزینه زیادی برای آن متصور نیستیم.