محسن دنیوی: دشمن نه با تانک و موشک، بلکه با الگوریتمها و روایتسازیهای حسابشده وارد شد تا با تخریب انسجام اجتماعی به هدف خود برسد
جوان آنلاین: درد مردم واقعی است، اما فریب دشمن هم واقعیت دارد. وقتی نارضایتی اقتصادی مردم، با روایتهای هدفمند و گزینشی مخلوط میشود، بدون شک تصویر جامعه تاریک و سنگین به نظر میرسد. آنقدر تاریک که دیگر کورسوی امید را هم باقی نمیگذارد. القای مدام اینکه، دیگر چیزی برایمان نمانده و همه چیز سیاه مطلق است، خشم ایجاد میکند، پس هر جمله یا روایت مثبتی (باوجود اینکه مستند و درست هم باشد)، به جای ایجاد انگیزه، بیهوده و باطل، دیده و شنیده میشود! گویی، اذهان پر از شک و تردید شدهاند و هر حرف امیدبخشی، پیش از اینکه به دل بنشیند، از فیلترِ شک و دلنگرانی عبور میکند و کمرنگ و چه بسا محو میشود.
این بازی را دشمن خوب بلدش است. دشمنی که با الگوریتمها و موجسازی خبری، امیدها را از بین میبرد. روایت غالبش هم این است که دیگر تلاش، هیچ فایدهای ندارد، هیچ! اصلاً تغییر را غیرممکن به تصویر میکشد و با هر ابزاری که دارد میگوید که آیندهتان تاریک تاریک است! قسمت غمانگیز ماجرا اینجاست که بسیاری آن را باور میکنند و دیگر هیچ گامی در مسیر اصلاح برنمیدارند! آنوقت همه چیز متوقف میشود و این دقیقاً همان نقطهای است که دشمن به آن نیاز دارد، یعنی جامعهای که هم عصبانی شده و هم ناامید. ترکیبی که میتواند انرژی اجتماعی را به سمت آشوب یا فروپاشی هدایت کند.
حال اگر بخواهیم این چرخه را بشکنیم یا مقابلش بایستیم، باید بین درد واقعی و فریب ایجاد شده تفاوت قائل شویم. باید بتوانیم خشم ایجاد شده را درک کنیم و در عین حال امید را بازگردانیم، اما چگونه؟ راه بسیار دشوار است، اما میشود از تجربههای تلخ و شیرین گذشته خیلی چیزها را یاد گرفت و میشود با چالشهای موجود، با دقت و هوشیاری روبهرو شد. وقتی اغتشاشاتی چندباره طی سالهای مختلف رخ دادهاست و شرایط بغرنج زیادی را از سر گذراندیم، میشود از تکتک آنها، عبرت گرفت. «جوان» در همین رابطه با محسن دنیوی، دکترای فلسفه علم و فناوری و عضو پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی گفتوگو کرده و آنچه را در دیماه رخ داده مورد بررسی قرار دادهاست.
با توجه به شرایط خاص دیماه امسال و تفاوتهایی که میان این وقایع و اتفاقات سالهای ۷۸، ۸۸ و ۹۸ وجود داشت، چه عواملی باعث شد این رخدادها به ترکیبی پیچیده از اعتراض، اغتشاش و اقدامات خشونتآمیز سازمانیافته تبدیل شود؟