اقتصاد۲۴– زنان ایرانی بیش از یک قرن است که برای حق و حقوقشان میجنگند. یعنی از همان سالهای آغاز عصر مشروطه که کنشگری را برای رسیدن به حقوق اولیه تحصیل زنان شروع کردند تا امروز از پا ننشستهاند. با این حال هنوز وقتی صحبت از حضور و فعالیت آنها در جامعه به عنوان نیمی از جمعیت کشور میشود، بعضی انگار اولین بار است که نام زنان را شنیدهاند و گروهی دیگر تصور میکنند یا برایشان میصرفد که پیشینه فعالیت زنان در جامعه مدنی و دستاوردهای آنها را نادیده بگیرند. این گروه دوم که سبک و سیاقشان در جوامع غربی و بین شرقشناسان هم بسیار رواج داشته و دارد به طور مداوم در تلاش برای نشان دادن تصویری غیرواقعی از زنان خاورمیانهای هستند. زنانی که دست کم صد و هفده سال است که برای رسیدن به حقوقشان در میانه میدان بوده و هستند. در نشستی که موسسه «رحمان» برگزار کرد، مریم دژمخوی، باستانشناس جنسیت و فاطمه گوارایی، فعال حقوق زنان؛ حضور زنان در جامعه مدنی و موانع پیش روی فعالیتهای آنها را بررسی کردند.
همگام با شکلگیری جنبش مشروطه، زنان نقش کلیدی را در رشد و شکوفایی حوزه عمومی به عهده گرفتند. این نقش کلیدی و کانونی، اما به ناگهان ایجاد نشد و زنان در سالهای منتهی به انقلاب مشروطه فرازهای بسیار تاثیرگذاری را تجربه کردند. چنانکه وقتی مورگان شوستر از مستشاران آمریکایی که برای اصلاح امور مالیاتی در همان سالها به ایران آمده بود و در کتاب «اختناق ایران» نوشت که از حضور گسترده زنان ایرانی در جنبش مشروطه شگفتزده شده و مینویسد: «زنان ایرانی از سال ۱۹۰۷ به بعد با یک جهش، مترقیترین زنان جهان شدند. زنان پردهنشین ایرانی که تجربه سیاسی و اجتماعی چندانی نداشتند، یک شبه ره صد ساله رفتند و به کارهایی، چون معلمی، روزنامهنویسی و تاسیس دانشگاه زنان و مبارزات سیاسی روی آوردند.»، اما آیا زنان ایرانی یک شبه به چنین دستاوردهای مهمی دست پیدا کردند؟ این سوال که البته مشخصا پاسخش منفی است، اما فقط در صد سال پیش مطرح نبود و امروز هم جوامع غربی و بهویژه رسانهها از ارائه تصویری که تلاش زنان خاورمیانه برای احقاق حقوقشان را نشان دهد؛ سر باز میزنند. پررنگترین حضور زنان در مجموعه اعتراضاتی اقتصادی به کمبود نان پیش از جنبش مشروطه مشهور به «بلواییان» بود. در آن زمان زنان با حضور پررنگ و سازماندهی جدی این حرکتها به بهای نان اعتراض میکنند و کار تا جایی بالا میگیرد که کلانتر تهران به دستور ناصرالدین شاه دار زده میشود تا قیمت نان کاهش پیدا کند. این استناد تاریخی نشان میدهد که اعتراضات زنان همیشه جدی و پر اهمیت بوده و آنها عاملیت اساسی در تغییرات اجتماعی داشتهاند.