اقتصاد۲۴– عبارت «توافق نانوشته موقت» بین ایران و ایالات متحده از ماهها قبل توسط برخی تحلیلگران سیاسی، منابع و رسانهها مطرح شده است، حال تحولاتی جدید از جمله تعلیق رابرت مالی از سمت نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، سرفصل تازهای از گمانه زنیها را گشوده است.
به گزارش فرارو، المانیتور در گزارشی مدعی شده است؛ تعلیق رابرت مالی، مصادف شده با دور جدید مذاکرات میان ایران و آمریکا. در گزارشهایی مشابه، برخی دیگر از رسانهها نیز مدعی اجرای بخش قابل توجهی از توافق غیرمکتوب ایران و آمریکا شده و اشاره کردهاند که ایران سرعت غنی سازی با خلوص بالای اورانیوم را کاهش داده است. یکی از مهمترین علل این مدعاها نزدیک بودن انتخابات آمریکا عنوان شده است، اما پرسشهایی نیز مطرح است، از جمله این که، قرار است توافق نانوشته آمریکا و ایران چگونه اجرا شود، این توافق از سوی کشورهای اروپایی چگونه ارزیابی میشود و پیامدهای این توافق برای طرفین چگونه خواهد بود؟ فرارو در راستای پاسخ دادن به این پرسشها با حشمت الله فلاحت پیشه، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس دهم و تحلیلگر سیاسی و قاسم محبعلی، کارشناس سیاست خارجی و مدیر کل سابق خاورمیانه وزارت خارجه گفتگو کرده است:
خط قرمز روابط ایران و آمریکا راه خروج از بن بست است؟ حشمت الله فلاحت پیشه در گفتگو با فرارو گفت: «آن چه که اکنون بین ایران و آمریکا شکل گرفته، شبیه به خط تلفن قرمزی است که بین آمریکا و شوروی در زمان جنگ سرد وجود داشت. من پیشنهاد مشابهی را در مجلس دهم ارائه کردم که یک خط سرخ و ارتباطی مستقیم بین ایران و آمریکا برقرار کنیم تا تنش فی ما بین را مدیریت کنیم. چیزی که تحت عنوان توافق نانوشته مطرح میشود، درواقع شکل گیری همین خط سرخ بین ایران و آمریکا است. ایران و آمریکا توافقی را شکل نداده اند، اما در حال مدیریت تنش موجود در رابطه خود هستند؛ بنابراین میبینم که از یک سو، سخت گیریهای آمریکا برای فروش نفت ایران کاهش پیدا میکند و از سوی دیگر، ایران سعی میکند تنشها را مدیریت کند. به همین دلیل است که تنشهای موجود در خلیج فارس منجر به چالش نمیشوند. مجموعه این شرایط به این معنا است که توافق نانوشته در عمل یک «خط ارتباطی قرمز» را شکل داده اند تا تنشها را کنترل کنند. این موضوع از سیاست هستهای ایران تا سیاست تحریمی ایالات متحده را در بر میگیرد.»
وی افزود: «شکل گیری این خط ارتباطی قرمز مفهومی ندارد به جز این که دو کشور در هر زمانی روابط مستقیم و غیرمستقیمی (عمدتا به شکل محرمانه) با یکدیگر دارند، درباره تنشها صحبت میکنند و مانع از تصاعد بحران میشوند. ولی توافق نوشته شدهای نیز شکل نمیگیرد. من معتقدم یکی از شاخصهای مهمی که مورد توجه واقع نشد، واکنش آقای لاوروف، وزیر خارجه روسیه بود که حاکی از نارضایتی وی از شکل گیری رابطه بین ایران و آمریکا بود. وی دقیقا گفت که برجام قابل احیا نیست، اما ایران و آمریکا در حال مذاکره هستند. درواقع وی با این سخنان ضمن اعلام نارضایتی روسیه، گفت که ایران و آمریکا در حال کنترل تنشها هستند. عدهای در ایران، روابطی یک جانبه را با روسیه شکل داده اند و در نتیجه انتظار دارند ایران حتی کانون تنش را با ایالات متحده حفظ کند. اما من معتقدم آمریکاییها به دلایل انتخاباتی و ایران نیز به دلایل اقتصادی تنش را مدیریت میکنند. معنای مدیریت تنش این نیست که طرفین توافق جدیدی شکل داده اند بلکه به معنای همان خط قرمز ارتباطی است. مذاکرات طرفین در این نوع رابطه، محدود، مقطعی و موضوع محور است.»