اقتصاد۲۴- وزیران امورخارجه ایران و جمهوریآذربایجان از آغاز سال جدید تاکنون بیش از پنج بار گفتوگوی تلفنی و دیدار با هم داشتهاند و در حاشیه اجلاس غیرمتعهدها در باکو، وزیر امور خارجه ایران، حسین امیرعبداللهیان با الهام علیاف دیدار کاری داشت و سفیر ایران نیز دستکم دو دیدار با وزیر امورخارجه آذربایجان و دستیار رئیسجمهور این کشور داشته است. با این حساب میتوان ادعا کرد که ایران و جمهوریآذربایجان طی چند ماه گذشته بیش از هر کشور دیگری در سطح بالا با هم تماس داشتهاند، اما واقعیت این است که روابط در پایینترین سطحاش از زمان استقلال این جمهوری قرار دارد و روابط تهران و باکو دستکم از زمان قدرتگیری حیدر علیاف، پدر رئیسجمهور کنونی هیچگاه تا این اندازه پرتنش و سرد و در سطح پایین نبوده است. اما محتوای تماسهای مکرر وزیران امور خارجه چیست؟ دو طرف بهدنبال چه چیزی هستند و علت سردی روابط چیست؟ چه اتفاقی خواهد افتاد و چه چشماندازی پیش روی روابط دو کشور است؟
روابط باکو و تهران در سالهای گذشته از زمان روی کارآمدن حیدر علیاف، پدر رئیسجمهور کنونی دستکم در ظاهر خوب بوده و با وجود گسترش روزافزون روابط باکو و تلآویو و شیطنتهای رسانهای باکو در زمینه ادعای ارضی بر مناطق آذرینشین ایران در ظاهر روابط در بالاترین سطح حفظ شده بود، اما ناگهان یکسال پس از جنگ ۲۰۲۰ و بازپسگیری برخی مناطق اطراف قرهباغ توسط باکو از ارمنستان، روابط به پرتنشترین شکل خود بروز کرد و ایران با برگزاری سه رزمایش نظامی تهدیدآمیز در سرتاسر مرزهای مشترک ایران و جمهوریآذربایجان به تلاش باکو برای اشغال جنوب ارمنستان و آنچه باکو آن را ایجاد دالان زنگزور مینامید، پاسخ داد. براساس توافق ۹ مادهای که با وساطت مسکو برای آتشبس جنگ ۲۰۲۰ میان باکو و ایروان امضا شده بود، باکو متعهد شد از طریق دالان لاچین اجازه دسترسی به مردم ارمنی قرهباغ با خاک ارمنستان را تضمین کند و ایروان نیز از طریق خاک خود اجازه ارتباط مواصلاتی اعم از جاده و راهآهن را برای ارتباط میان خاک اصلی جمهوریآذربایجان و جمهوری خودمختار نخجوان پدید آورد. براساس توافق ۹ مادهای امنیت و کنترل این دو دالان از طریق نیروهای نظامی روسیه تامین خواهد شد. همین ماده توافقنامه که ایروان را متعهد کرده است ارتباط مواصلاتی را از جنوب خاک خود برای باکو تامین کند دستاویز باکو برای تلاش به اشغال خاک ارمنستان شد. باکو با تفسیری موسع از این ماده خواستار برخورداری از دالان سرزمینی از خاک ارمنستان بود که کنترل آن بهصورت کامل در اختیار باکو باشد و این امر خواستهای فراتر از آنچه در توافقنامه ذکر شده، تلقی شد.
بیشتر بخوانید: هشدار جنگ؛ علیاف میگوید قفقاز جنوبی باید برای هر سناریویی آماده باشد