عقبماندگی شدید ۱۱ پروژه کلیدی نمکزدایی در شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب درست در آستانه زمستان سخت ۱۴۰۴یکی از چالشهای پیش روی صنعت نفت ایران است. این طرحها قرار بود ظرفیت فرآورش نفت خام را به سطح تولید فعلی ۳.۲۵ میلیون بشکه در روز برسانند و بستر رسیدن به هدف ۴ میلیون بشکهای تا پایان برنامه هفتم یعنی تا سال ۱۴۰۷ را فراهم کنند، اما به دلیل تحریمهای اعمال شده، نبود تجهیزات پیشرفته، تورم ارزی و تأخیرهای چندساله قراردادی، میانگین پیشرفت فیزیکیشان هنوز زیر ۲۰تا۳۰ درصد مانده است. نتیجه مستقیم این تأخیر، افزایش ۱۲ برابری آب همراه نمک در نفت صادراتی پایانه خارک طی آبان و آذر ۱۴۰۴، جریمههای سنگین مشتریان چینی و هندی، افت کیفیت نفت سنگین ایران و خطر کاهش ۱۰ تا ۱۵ درصدی تولید پایدار در ماههای پیشرو است.
به گزارش سرویس اقتصادی تابناک، مناطق نفتخیز جنوب ۸۵ درصد کل تولید نفت کشور را تأمین میکند، اما نفت میادین قدیمی اهواز، گچساران، رگسفید، چشمهخوش، هفتکل و بینک حاوی ۱ تا ۳ درصد آب نمک (BS&W) است؛ در حالی که استاندارد صادراتی حداکثر ۰.۱ درصد و استاندارد پالایشگاهی داخلی ۰.۵ درصد است. هر ppm نمک اضافی بین ۰.۸۵ تا ۱.۳ دلار از قیمت هر بشکه میکاهد، خوردگی تجهیزات را تا ۳۰ درصد تسریع میکند و عمرزار میلیارد تومان بودجه فوری از حساب ذخیره ارزی و صندوق توسعه ملی تزریق نشود، ۲۰ واحد سیار نمکزدایی در میادین مرزی مستقر نگردد، بومیسازی روشهای زیستی شکست امولسیون (بیوسورفکتانتها) شتاب نگیرد، گاز زمستانی اولویتبندی نشود و ارز ترجیحی برای مواد کلیدی تخصیص نیابد، عقبماندگی جبران نخواهد شد.
ایران قبلاً نشان داد میتواند سهم خود در تولید جهانی را از ۱.۸ به نزدیک ۳ درصد برساند، اما این بار بدون هماهنگی واقعی میان وزارت نفت، وزارت صمت و سازمان برنامه و بودجه، هدف ۴ میلیون بشکه فقط روی کاغذ میماند. اگر همین امروز مداخله قاطع و همهجانبه صورت نگیرد، تحریمها نه فقط نفت، بلکه کل آینده اقتصاد ایران را نمکزدایی خواهند کرد.
فرزین سوادکوهی