اقتصاد۲۴- پس از ماهها مذاکره میان تهران و واشنگتن پشت درهای بسته، جرد گنسر، وکیل خانواده نمازی، یکی از زندانیان ایرانی- آمریکایی که از سال ١٣٩۴ در زندان است، روز پنجشنبه ۱۹ مرداد اعلام کرد که چهار شهروند آمریکایی که به اتهام همکاری با دولت متخاصم یا جاسوسی، در ایران زندانی شده بودند، از زندان اوین به حصر در هتل منتقل شدند تا مقدمات تبادل آنها با دولت ایالات متحده در ازای آزادی چند تبعه ایرانی زندانی در ایالات متحده و پولهای بلوکهشده ایران در کرهجنوبی فراهم شود. اخبار بعدی در همین راستا حکایت از آن داشت که تعداد زندانیان آمریکایی پنج نفر است و احتمالاً زندانی خانمی که بهتازگی در ایران دستگیرشده و دستگیریاش در مرحله پیشین مانع از تحقق و اجرایی شدن توافق در خصوص تبادل زندانیان شده بود نیز در میان افرادی است که از زندان اوین به هتل منتقل شده است. سیامک نمازی، عماد شرقی، مراد طاهباز به همراه دو نفر دیگری که نام آنها اعلامنشده، پنج نفری هستند که از زندان اوین خارج و به مکانی نامعلوم در تهران منتقل شدند.
عمان چند ماه پیش میزبان اولین تعامل غیرمستقیم ایران و آمریکا بود و در آن زمان، وبسایت اکسیوس نهم ژوئن (۱۹ خرداد) به نقل از منابع خود نوشت که مقامات ایران و آمریکا ماه گذشته میلادی در عمان مذاکراتی غیرمستقیم داشتند و عمانیها پیامهایی را بین اتاقهای جداگانه ایران و آمریکا منتقل میکردند که در جریان آن برت مکگورک، هماهنگکننده شورای امنیت ملی کاخ سفید در امور خاورمیانه و شمال آفریقا، مذاکرات غیرمستقیم با علی باقریکنی، مذاکرهکننده ارشد هستهای ایران، داشته است. چند روز بعد وزیر خارجه عمان به المانیتور گفته بود که ایران و آمریکا به نهایی کردن توافقی برای آزادی زندانیان دوتابعیتی آمریکایی در ایران نزدیک شدهاند.
آدرین واتسون، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید، تأیید کرد که پنج آمریکایی همگی خارج از زندان، اما همچنان در ایران و تحت حبس خانگی هستند. همچنین دفتر نمایندگی ایران در سازمان ملل در بیانیهای اعلام کرد که تهران و واشنگتن بهعنوان «بخشی از توافقنامه همکاری بشردوستانه» توافق کردند که پنج زندانی از ایران آزاد شوند. در این بیانیه همچنین تأیید شد که این افراد از زندان خارج شدهاند.
علی باقریکنی، معاون سیاسی وزارت خارجه، در حساب خود در شبکه ایکس، از آغاز فرآیند آزادسازی چند میلیارد دلار از داراییهای ایران خبر داد و تأکید کرد که تهران تضمینهای لازم برای پایبندی آمریکا به تعهدات خود در مورد آزادسازی چند میلیارد دلار از داراییهای توقیفشده خود را دریافت کرده است.
ویژگی این دور از تبادل زندانیان میان ایران و آمریکا این است که تمامی فرآیند با همکاری قطر صورت گرفته و به احتمال قوی زندانیان دوتابعیتی این بار برخلاف دورههای پیشین، پیش از عزیمت به آمریکا، راهی دوحه خواهند شد. پیش از این تبادل زندانیان با کشورهای غربی با میانجیگری عمان صورت میگرفت.
اتحادیه اروپا نیز که پیشتر بهعنوان هماهنگکننده مذاکرات برای احیای برجام نقشآفرینی میکرد، از این تفاهم استقبال کرده است؛ پیتر استانو، سخنگوی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در گفتگو با رسانههای آمریکایی در ارتباط با توافق ایران و آمریکا برای آزادسازی منابع مالی بلوکهشده ایران و آزادی برخی زندانیان آمریکایی در ایران با استقبال از این توافق گفت: «ما از آزادی چهار زندانی آمریکایی که اکنون در حبس خانگی به سر میبرند از زندان اوین استقبال میکنیم.»
حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه روز دوشنبه در تشریح روند عملیاتی شدن توافق ایران و آمریکا گفت: «ماههاست که تبادل پیام غیرمستقیم با طرف آمریکایی را روی میز داریم. هیچگاه دنبال توافقی موقت و کم در مقابل کم نبودهایم. هیچ ارتباطی بین موضوع زندانیان با اموال خود نزد بانکهای خارجی قائل نیستیم. در توافق تنظیمشده میان ما و طرف آمریکایی با وساطت طرف ثالث یک صورتجلسه در خصوص تبادل زندانیان و یک صورتجلسه هم در خصوص مطالبه اموال بلوکهشده داریم. توافق شد دارایی ما جز مبلغی برای باز ماندن حساب در کره جنوبی به بانکی در اروپا منتقل شود. تبدیل به یورو یکروزه نخواهد بود و حداقل چند هفته پیشبینی شده است و بعد به بانکی در منطقه منتقل خواهد شد. توافق ما این است که هر کالای غیرتحریمی که مایل هستیم و نیاز داریم از مسیر داراییهای خود دریافت کنیم.» ناصر کنعانی، سخنگوی دستگاه دیپلماسی نیز در همین رابطه گفت: «دولت و دستگاه دیپلماسی در چارچوب وظایف خود از ظرفیت دیپلماسی با قدرت و صلابت و تدبیر برای استیفای حقوق کشور و ملت استفاده کرده و میکنند. آزادسازی پولهایی که متعلق به ایران بوده و بهصورت غیرقانونی و تحت فشار آمریکا بلوکه شده بودند در دستور کار جدی ما بود. تعدادی از اتباع ایرانی به بهانههای واهی در آمریکا زندانی شده بودند. دستگاه دیپلماسی و دولت به عنوان وظیفه ذاتی خود در قبال حقوق ملت باید این موضوعات را پیگیری میکردند. روند مذاکرات دو سال در بازههای زمانی مختلف به طول انجامید. روند آزادسازی متقابل زندانیان و آزادسازی منابع مالی متعلق به دولت و ملت ایران طبق توافق طرفین در چارچوب توافق انجام خواهد شد. دولت ایران تضمین لازم را برای اجرای مفاد این تفاهم توسط طرف آمریکایی دریافت کرده است و این روند در چارچوب خود پیش میرود.»
بیشتر بخوانید: جزئیات تفاهمات ایران و آمریکا به روایت یک مذاکره کننده سابق آمریکایی