اقتصاد۲۴- چرا انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی اخیر در ترکیه با وجود اوضاع نامطلوب اقتصادی و تورم پرشور و گسترده برگزار شد؟ مشارکت و حضور مردم در انتخابات چه تاثیری بر تقویت نظامهای سیاسی دارد؟ ساختار نظام انتخاباتی ایران با کشورهای منطقه چه تفاوتی دارد؟ آیا ایران نیز میتواند شاهد مشارکت بالایی برای انتخابات مجلس در اسفندماه امسال باشد؟ بررسی این پرسشها و مباحث دیگر موضوع گفتگوی خبرآنلاین با محمدعلی دستمالی کارشناس مسائل ترکیه بود که در ادامه مشروح آن را میخوانید:
درباره این موضوع برایمان صحبت کنید که اساسا صحبت درباره انتخابات در ایران و ترکیه، تا چه اندازه قابل مقایسه است؟ آیا میتوانیم بگوییم که این دو کشور دو ساختار سیاسی و حقوقی متفاوت دارند و نباید با همدیگر مقایسه شوند؟
شاید خیلی وقت ها، در میانه یا در پایان یک بحث سیاسی به این نتیجه برسیم یا این نتیجه را بر ما تحمیل کنند که «ایران» یک تافته جدابافته است و نباید با هیچ کشور دیگری مقایسه شود. ممکن است از منظر فلسفی و از دید وجودی، هر پدیدهای تافته جدابافته باشد. اما در هر حال، وقتی که ما از یک کشور حرف میزنیم، وقتی که ما از نظام حکومتی، ساختار سیاسی، دموکراسی و انتخابات حرف میزنیم، نمیتوانیم قائل به این باشیم که هر کشوری میتواند نوعی از انتخابات و گونهای از دموکراسی را برای خودش انتخاب کند. با وجود همه تفاوت ها، بالاخره ما در مورد متر و معیارهایی حرف میزنیم که برای هر کشوری الزامی است. شما وقتی از انتخابات حرف میزنید، در واقع میخواهید از روابط ماهوی سه عنصر مردم، قانون و قدرت سخن به میان آورید. خوب… چنین چیزی که نمیتواند یکصد فرمول متفاوت و مستقل از هم داشته باشد! شما یا رای مردم را قبول دارید یا نه! شما یا قائل به انتخابات آزاد هستید یا بسته و مهندسی شده! شما که نمیتوانید برای تبیین مشروعیت قدرت، چندین منبع متفاوت معرفی کنید! در نتیجه مهم است که بدانیم ساختار سیاسی و انتخاباتی کشور ما در مقایسه با همسایگان، چه کاستیها و فزونیهایی دارد.
در مقایسه پارامترهای توسعه سیاسی و دموکراسی ایران و ترکیه، نمیتوانیم نقش ریشههای تاریخی را نادیده بگیریم. چند سال پس از آن که در ۱۹۲۳ میلادی، جمهوری ترکیه به دست مصطفی کمال تاسیس شد، رضاخان سردار سپه، باز هم حکومت شاهنشاهی تاسیس کرد و از این حیث، چندین دهه از ترکیه عقب افتادیم. در مورد مکانیسمهای حزبی و انتخاباتی نیز چنین است. بیش از چهل سال از عمر جمهوری اسلامی سپری شده، اما هنوز هم تکلیف نظام سیاسی ما با حزب و فعالیت حزبی روشن نیست. اما دموکراسی توسعه یافته و قدرتمند ترکیه، احزاب نیرومند، مردمی و واقعی دارد و نهادهای انتخاباتی نیز، بسیار مستقل و قدرتمند هستند. حتی رهبر زورگو و تمامیت خواهی مانند اردوغان، نهایتا تنها توانست ابطال آرای انتخابات شهرداری استانبول را بر «نهاد عالی» تحمیل کند و البته پس از انتخابات مجدد، باز هم مخالفین اردوغان پیروز شدند. در مورد برگزاری انتخابات و سرعت شمارش آراء هم وضعیت متفاوتی داریم. این همه سال چندین و چند انتخابات در این کشور برگزار شده، اما هنوز هم با چنین کلیشهای روبرو هستیم: اوج کج سلیقگی در کمپین و تبلیغ و عکس چسبانی، نشان دادن تصویر انگشتهای کبود از جوهر استامپ و نشان دادن شناسنامه و سخن گفتن از حماسه ملی و تکلیف دینی و تکلیف ملی! هنوز هم ستاد انتخابات وزارت کشور، دچار این تصور است که با تمدید چندین و چند باره ساعات رای دهی، میتواند تمام جهانیان را مات و متحیر کند. اما کمی آن سوتر و در کشور همسایه، از ساعت ۵ عصر کار رای گیری به پایان میرسد و تا آخر شب، بالای ۹۰ درصد آرا شمارش و تعیین تکلیف شده اند.
بیشتر بخوانید: ایران و ترکیه، همسایگانی در یک جغرافیا با دو سرنوشت اقتصادی متفاوت/ صادرات غیرنفتی ترکیه بیش از ۶ برابر ایران