اقتصاد۲۴- روز ۲۸ مرداد، ۳۹ سال از حادثه آتشسوزی درسینما رکس آبادان میگذرد. سال ۵۷ در چنین روزی ودرست درفردای روزیکه سینمای آریای مشهد به آتش کشیده شده بود، سینمای رکس آبادان با بیش از ۴۰۰ نفر از تماشاچیان آن در آتش سوخت و از آن جز تلی از خاکستر بر جای نماند.
اما سینما رکس، اولین سینمایی نبود که در یک ماه قربانی آتش سوزی شد. این سینما، درهمان زمان و در عرض یک ماه سی امین سینمایی بود که در آتش سوخت. برای نمونه تنها یک شب قبل از فاجعه سینمارکس، این سینمای آریا در مشهد بود که قربانی شد. سینمای آریای مشهد با ظرفیت هزارودویست نفردر خیابان جَم افتتاح شد و البته کمی بعد تاریخ برای سینمای آریا در سال ۵۷ شرایط دیگری رارقم زد. درسال ۵۷ودرحواشی انقلاب، آتشسوزیهایی به صورت یک برنامه زنجیرهای درکشور اتفاق افتاد که درسی امین آتش سوزی، سینمارکس آبادان باتعداد ۳۷۷ قربانی دراوج قرارگرفت. اسنادوبررسیها، عمدی بودن این جنایتها را توسط ساواک و عوامل رژیم جهت انحراف افکار عمومی از جریانات انقلاب نشان میدهد.
امامخمینی (س) دراعلامیه خودوقوع این فاجعه رابرنامهای حسابشده ازسوی رژیم تلقی کردواظهار داشت: «هیچ مسلمانی، بلکه هیچ انسانی دست به چنین فاجعه وحشیانهای نمیزندو این اعمال فقط از عهده کسانی برمیآید که پیش از این نیز، بارها دستشان به خون مردم بیگناه آلوده و خوی درندگی و وحشیگریشان بارها به مردم ثابت شده است! ایشان خاطرنشان ساختند که: «این عمل، غیرانسانی و مخالف با قوانین اسلامی، به هیچوجه از مخالفین شاه که جان و مال خود را برای حفظ مصالح اسلام و ایران به خطر میاندازند و در راه پاسداری از مردم از هیچ ایثاری دریغ نمیورزند، هرگز ساخته نیست و شواهد و قرائن نیز نشان میدهند این فاجعه به دست جنایتکار دستگاه ظالم پهلوی روی داده است که بازدن تهمت به مردم متدین و روحانیون، قصدبدنام کردن نهضت را دارند».
اینگونه بود که در ادامه روند عجیبی از حوادث زنجیرهای و پیاپی دربیست ونهمین حادثه آتش سوزی زنجیرهای سینماهای ایران ودر روز جمعه ۲۷ مرداد ۱۳۵۷ودرست یک روز قبل از حادثه سینما رکس آبادان، سینمای آریای مشهددرآتش سوخت. شاید یکی از دلایلی که باعث شد حادثه سینمای آریا زیر سایه ماجرای ناگوار سینما رکس باقی بماند، این موضوع بود که تعداد کشته شدگان سینمای مشهد سه نفردر مقابل فاجعه بزرگ کشته شدن حدود ۴۰۰ نفر در سینمای شهرآبادان و تنها یک روز پس از آن بود.
سی امین سینماسوزی در کشور فاجعه تلخ آتش سوزی سینمارکس آبادان، اما در سالنی ۷۰۰ نفره یکی از وقایع تکان دهنده سال ۵۷ و به زعم بسیاری، یکی از عوامل سرعت گرفتن و قدرت گرفتن روند انقلاب ایران بود.
مطبوعات داخلی ورسانههای دولتی، این آتشسوزی را به انقلابیون نسبت دادندو برای مثال روزنامه «اطلاعات» در مورد این حادثه نوشت: «ساعت ۲۲، در حالی که ۷۰۰ نفر مرد و زن و کودک سرگرم تماشای فیلم «گوزنها» بودند، گروهی خرابکار و غیر معتقد به اصول انسانی، با همکاری سرایدار سینما، با مواد آتشزا، سالن سینما را به آتش کشیدند. شعلههای آتش زبانه کشید و حریق تمام سالن سینما را در برگرفت. مردان و زنان و کودکان تماشاچی با دیدن شعلههای آتش به طرف درهای ورودی و خروجی هجوم بردند، اما با درهای بسته مواجه شدند. در این میان، شعلههای آتش تمام سالن را دربرگرفت و تماشاچیان با ناله و ضجه در محاصره کامل شعلههای آتش قرار گرفتند. ۳۷۷ نفر از مردان و زنان و کودکان تماشاچی، زنده زنده و به طور فجیع و رقتباری، در میان شعلههای آتش سوختند».
به این ترتیب، اما یکی از مهمترین حوادث سال ۵۷ که درافزایش خشمگین عمومی و تسریع انقلاب ایران نقش موثر داشت، به آتش کشیدن سینما رکس آبادان بود؛ فاجعهای که شب ۲۸ مرداد ۱۳۵۷ و در فاصله چند ماه تا پیروزی کامل انقلاب به وقوع پیوست و در آن، ۳۷۷ تماشاچی فیلم گوزنها کشته شدند تا آخرین سانس اکران این سینما، آخرین سانس زندگی بخشی از سینمادوستان در آن دوران باشد که فیلمی متفاوت با لحنی اعتراضگونه را میدیدند.
با گذشت ۳۹ سال ازآن روزتلخ (۲۸مرداد) آبادان، هنوز ناگفتنیهای زیادی از واقعه سینما رکس باقی مانده است. واقعه مهمی که باعث شد تا شعلههای آتش انقلابی که مدتی پیش روشن شده بود، گُر بگیرد و در کمتر از ۶ ماه پایههای نظام سیاسی را بسوزاند. ۳۹ سالی که هیچ کدام از نقاط تاریک این حادثه را باز نکرد. هنوز هم بعد از گذشت یک نسل کامل از آن دوران، درباره اینکه کدام گروه سیاسی درگیر آن روزهای ایران مسئولیت پیشبرد آن را برعهده گرفته، اطلاعات مستند و موثقی در دست نیست.