اقتصاد۲۴- با مطرحشدن ادعاها و شایعههایی از روز سهشنبه درباره موافقت تهران با مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا، فضای معناداری در محافل رسانهای و تحلیلی شکل گرفته است. با وجود آنکه ساعاتی پس از انتشار این خبر، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران ادعای منتشرشده در یک رسانه مبنی بر انجام مذاکرات مستقیم بین ایران و آمریکا در هفتههای آینده در عمان را تکذیب کرد، اما تقریبا کمتر کسی بود که با خوانشی از بین سطور این تأییدها و تکذیبها، احتمال تغییر موضع هرچند سطحی در سیاست خارجی ایران را نداده باشد؛ موضوعی که حتی پایش به نشست خبری سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا نیز کشیده شد.
متیو میلر، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، در این نشست خبری در پاسخ به این پرسش که آیا دولت بایدن از مذاکرات مستقیم با ایران استقبال خواهد کرد، پیش شرط واشنگتن برای هرگونه مذاکره با تهران را منوط به تغییر رفتار ایران دانست که به گفته میلر، در گام اول شامل همکاری کامل و تعامل جدی ایران با آژانس است. در مجموع بیشتر مواضع متیو میلر در کنفرانس مطبوعاتیاش درباره موضوع ایران به کلیگویی گذشت و از دادن اطلاعاتی روشن و دقیق سر باز زد؛ بنابراین نکته خاص و اصطلاحا دندانگیری از این نشست حاصل نشد. بااینحال، سخنگوی دستگاه دیپلماسی ایالات متحده، ضمن اشاره به استقبال آمریکاییها از پیگیری راهحلهای دیپلماتیک با ایران، ورودی به این موضوع نکرد که مذاکرات مستقیم احتمالی دو طرف (ایران و آمریکا) ممکن است چگونه باشد. میلر در یک کلیگویی تکراری، باز هم ادعا کرد که دیپلماسی بهترین راه جلوگیری از دستیابی ایران به یک سلاح هستهای است؛ بنابراین به زعم این مقام وزارت امور خارجه آمریکا، ایالات متحده ترجیح میدهد دیپلماسی را دنبال کند، اما میلر این را هم متذکر شد که «همانطور که گفتم، قبل از رسیدن به این مرحله (مذاکره مستقیم)، برخی اقدامات تنشزدایی وجود دارند که مایلیم ایران انجام دهد». در این میان، نکته مهم دیگری که در نشست خبری سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات متحده طرح شد، پاسخ به پرسشی درباره اظهارات حسین امیرعبداللهیان در زمینه پیشنهاد جدید ژاپن در قبال مذاکرات احیای برجام بود که میلر به صراح عنوان کرد: «آمریکاییها از طرح ژاپن برای احیای برجام اطلاعی ندارند». به گفته این دیپلمات آمریکایی، «مشخص نیست سخنان امیر عبداللهیان به چه چیزی اشاره دارد».
میلر دوباره سمت لفاظی سیاسی رفت و تکرار کرد: «همانطور که قبلا گفتهایم، دیپلماسی بهترین راه اطمینانیافتن از این است که ایران هیچگاه به یک سلاح هستهای دست پیدا نکند، ولی تا به اکنون تغییری در این موضع ایجاد نشده است». در پی تلاشهای میانجیگرایانه کشورهایی مانند عمان، قطر و اشاره اخیر حسین امیرعبداللهیان به ژاپن، سؤال مهمتری در نشست خبری سخنگوی وزارت امور خارجه مطرح شد. میلر در پاسخ به اینکه با توجه به تمایل برخی کشورهای منطقه، ازجمله قطر و عمان برای میانجیگری در زمینه مذاکرات توافق هستهای و کشورهای دیگری مانند ژاپن که به آن اشاره شد، آیا تمام تکههای پازل برای آغاز مذاکراتی درباره احیای برجام (توافق هستهای) کنار هم قرار نگرفتهاند، سراغ جملات تکراری رفت و از دادن جوابی جزئی و روشن طفره رفت. میلر با مانور مجدد روی جملات تکرار بیان کرد: «ما همواره گفتهایم که نسبت به اطمینانیابی از دستنیافتن ایران به یک سلاح هستهای متعهدیم و ترجیح میدهیم نگرانیهایمان درباره برنامه هستهای ایران را از طریق دیپلماسی بیان کنیم».
گروهی از سناتورهای آمریکایی در نامهای به تروئیکای اروپا، از تصمیم ضدایرانی اخیر آنها مبنی بر حفظ تحریمهای موشکی و پهپادی علیه ایران پس از پایانیافتن تحریمهای سازمان ملل در ماه اکتبر استقبال کرده و با مطرحکردن ادعاهایی علیه ایران، از آنها خواستند دیگر متحدان و شرکایشان را نیز در این تصمیم با خود همراه کنند.
«جیم ریش»، سناتور جمهوریخواه و از اعضای ارشد کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، به همراه سناتور دموکرات «باب منندز»، رئیس پیشین کمیته روابط خارجی مجلس سنای آمریکا و «بیل هگرتی»، سناتور جمهوریخواه، به همراه ۲۸ سناتور دیگر نامهای دوحزبی به کشورهای آلمان، فرانسه و انگلیس (تروئیکای اروپا) نوشته و در آن ضمن مطرحکردن ادعاهایی علیه برنامه موشکی و پهپادی ایران، از تصمیم اخیر این کشورها برای انجام دادن اقداماتی در جهت حفظ تحریمهای موشکی علیه ایران پس از پایان تاریخ تحریمهای موشکی و پهپادی سازمان ملل علیه ایران در تاریخ ۱۸ اکتبر قدردانی کردند.
در متن این نامه، با طرح ادعاهایی علیه نقش ایران در منطقه، آمده است که ما در این نامه از تصمیم شما برای انجامدادن اقدامات ملموس در جهت حفظ محدودیتهای برنامه موشکهای بالستیک و برنامه پهپادی ایران در پاییز امسال قدردانی میکنیم. در اکتبر ۲۰۲۳، تحریمهای بینالمللی علیه واردات و صادرات موشکها و فناوریهای پهپادی ایران، تحت قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل پایان خواهد یافت. اجازهدادن به پایانیافتن این تحریمها تهدیدی علیه ثبات و امنیت خاورمیانه و فراتر از آن ایجاد میکند. این امر موجب فراهم کردن امکان اشاعه بیشتر تسلیحات پیشرفته، قدرتبخشیدن به بازیگران مخرب در خاورمیانه و اروپا و فرستادن سیگنال اشتباهی به ایران میشود؛ درحالیکه هیچ آمادگیای برای تغییر سیاستهای خود در مناطق مختلف نداده است.