شبهای روشن
نمیتوان به کارنامه فرزاد موتمن نگاه کرد و متوجه تفاوت جایگاه این فیلم با دیگر ساختههای این فیلمساز نشد. موتمن در «شبهای روشن» با سعید عقیقی همکاری کرد و داستانی از داستایفسکی را تبدیل به فیلم سینمایی کرد، فیلمی با بازی هانیه توسلی و مهدی احمدی که ۱۰ سال قبل اکران شد و مورد استقبال قرار گرفت و همچنان به گفته تقریبا تمامی دوستداران فیلمهای موتمن بهترین فیلم این فیلمساز محسوب میشود.
فرزاد موتمن در گفتوگویی جریان ساخت «شبهای روشن» را چنین روایت کرده بود: «ساخت فیلم «شبهای روشن» پیشنهاد سعید بود. درواقع قرار نبود «شبهای روشن» را بسازیم. سعید فیلمنامهای داشت که آن را خیلی دوست داشتم، به اسم «هفت شب». این فیلمنامه برای مسعود کیمیایی نوشته شده بود. کیمیایی آن را نساخت، اما ایدههایش را در فیلم «مرسدس» استفاده کرد. با وجود آنکه «مرسدس» ساخته شده بود، من علاقمند بودم «هفت شب» را بسازم زیرا نگاهم این بود که ایرادی ندارد دو فیلم نزدیک به هم از روی یک قصه ساخته شوند. تهیهکنندگان حاضر به سرمایه گذاری نشدند. شش هفت ماه فیلمنامه دست من بود و دفاتر مختلف میرفتیم که نتیجه آن استیصال و بلاتکلیفی بود. یک روز در حالی که خیلی عصبی بودم، به سعید گفتم قصهای به من بده که دو آدم داشته باشد.»
این کارگردان ادامه داد: «هدفم این بود که با این قصه بتوانیم راحتتر تهیهکننده را بیابیم. پس از چند روز سعید پیشنهاد «شبهای روشن» را مطرح کرد. در ابتدا مخالف بودم زیرا میگفتم تحمل سنگینی اسم داستایفسکی را روی شانههایم ندارم. سعید پیشنهاد خوبی داد و گفت به این کار همانند قصهای از داستایفسکی نگاه نکن. این طور به موضوع نگاه کن: مردی عاشق زنی میشود که آن زن عاشق کسی دیگر است. به او گفتم اگر این طور به من بگویی متوجه میشوم زیرا با یک مثلث عشقی روبرو هستم، اما اسم داستایفسکی جلوی من نیاور. به این ترتیب کار ما آغاز شد. هنوز هم «شبهای روشن» عشاقی دارد و ما سعی کردیم راه آن فیلم را ادامه دهیم.»
او ادامه داد: «اکران فیلمهای خاطره انگیز طرح خوبی است و هم به ما و هم به نسل جدید یادآوری می کند که سینمایی با پشتوانههای محکم داشتهایم. یادم هست فیلم «اجاره نشینها» در همان دوران با بلیت 5 تومانی در مدت اکران رقمی نزدیک به 50 میلیون تومان در گیشه فروخت. این آمار نشان میدهد که همه ایران سال 1365 این فیلم را دیدهاند و این همان سینمایی است که امروزه کمتر یافت می شود. یکی از ویژگیهای «اجارهنشینها» علاوه بر کارگردانی مهرجویی حضور بازیگران تئاتر بود که زیبایی و پختگی خاصی به کار بخشیده بود. نسل امروز آثار ارزشمند سینمای ایران را کمتر دیدهاند و اکران این دو فیلم فرصت مناسبی برای دیده شدن نمونههایی از این آثار است.»انتظار میرفت «ناخدا خورشید» ساخته ناصر تقوایی در ادامه اکران این دو فیلم به نمایش درآید، اما چنین نشد تا همچنان دوستداران سینمای تقوایی در انتظار تماشای فیلمی از فیلمساز محبوبشان بمانند.