با وجود این سابقه طولانی و با آن كه از اوایل دهه 1980 میلادی جامعه پزشكی بر ریشهكنی آن تا سال 2000 متفق القول بودند، ظرف مدت كوتاهی نشانههای نگرانكنندهای سربرآورد و متاسفانه پیشبینیها را با شكست مواجه كرد. این نگرانیها سرانجام سال 1993 به حدی رسید كه از سوی سازمان جهانی بهداشت در قالب فوریت بینالمللی اعلان عمومی شد. در واقع در این مقطع زمانی، شیوع ایدز و سلِ مقاوم در برابر دارو مخاطرات جدیدی را دامن زد كه امیدها و برنامهها را نقش بر آب كرد. در حال حاضر، مطابق تخمینها سالانه حدود هشت میلیون نفر به تعداد مبتلایان افزوده میشود و هماكنون براساس آمارهای موجود حدود یك سوم ساكنان كره خاكی به باكتری سل آلودهاند.
انواع سل
برخلاف تصور رایج، سل تنها منحصر به دستگاه تنفسی و ریهها نیست، بلكه سایر دستگاهها و اعضای بدن را نیز مورد هدف قرار میدهد. از همین رو به طور عمده سل را به دو دسته سل ریوی و سل خارج از ریه تقسیم میكنند. سل خارج از ریه بسته به این كه كدام عضو از بدن را درگیر سازد به نام همان عضو یا نامی مرتبط با آن شناخته میشود. با این حال از بین این دو نوع سل، سل ریوی شیوع بسیار بیشتری دارد و دستكم 75 درصد موارد ابتلا به سل را در بر میگیرد.
سل مسری
باز هم بر خلاف تصور رایج، همه سلها مسری نیست. در این تقسیمبندی، تنها سل ریوی، مسری است و البته نه همه موارد سلهای ریوی. در بیماران مبتلا به سل ریوی باید شرایطی فراهم باشد تا آن بیماران ناقل سل به شمار بروند. این شرایط خود پای تقسیمبندی دیگری را به میان میكشد. اگر در خلط بیمار مبتلا به سل ریوی باكتری سل مشاهده شود، به اصطلاح این بیمار در دسته مبتلایان به سل ریوی خلط مثبت قرار دارد و سل را به دیگران منتقل میكند، اما اگر باكتری سل در خلط بیمار مشاهده نشود، سل ریوی خلط منفی است و مبتلا به آن، بیماری را منتقل نخواهد كرد.
هیولای سل مقاوم
امروزه به لحاظ دانش و توان پزشكی، سل یك بیماری كاملا قابل درمان است و به همین دلیل نباید فردی در اثر ابتلا به آن جان خود را از دست بدهد، اما با این حال اگر فردی در دوره درمانی خود و بخصوص در مصرف دقیق داروها سهلانگاری كند، بیماریاش را – كه كاملا قابل درمان است – وارد مرحلهای به نام سل مقاوم در برابر دارو خواهد كرد كه مرحله بسیار خطرناكی است؟ زیرا داروهای موثر بر سل محدود است و به همین دلیل سل مقاوم را به این سادگیها نه میتوان در فرد بیمار ریشهكن كرد و نه در صورت سرایت به دیگران، میتوان بسادگی به درمان این افراد پرداخت. برخی گزارشها نشان میدهد چنین بیمارانی دستكم به 18 تا 24 ماه درمان نیاز دارند كه در مقطع اولیه بایــــد دو تا ششماه بستری شوند.
علائم سل
مهمترین نشانه ابتلا به بیماری سل، سرفههای طولانیمدت (ابتدا خفیف و پس از حدود سه هفته شدید)، خلط كدر و چسبناك و گاهی خونی در كنار بسیاری از علائم شایع سرماخوردگی و آنفلوآنزا مانند احساس ضعف و خستگی، بیاشتهایی، تب و لرز، كاهش قابل توجه وزن و… است.