اقتصاد۲۴– چند روز پیش بود که شورای بینالمللی موزهها، «ایکوم» نگرانی عمیق خود را دربارهٔ خشونتهای کنونی حادث بر غیرنظامیان ساکن غزه ابراز و دربارهٔ بیتوجهی به حفاظت از اموال فرهنگی و افزایش احتمالی قاچاق و تخریب اشیای فرهنگی و تاریخی در این منطقه هشدار داد و بر آتشبس فوری تأکید کرد. ایکوم در بیانیهٔ صادرشدهاش نوشته بود که شورای بینالمللی موزهها بر تعهد خود دربارهٔ حفظ میراث فرهنگی استوار است و الزام همهٔ طرفها را به احترام به قوانین و کنوانسیونهای بینالمللی از جمله کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه برای حفاظت از اموال فرهنگی درصورت درگیریهای مسلحانه و دو پروتکل آن، یادآوری میکند.
«ایکوم» همچنین دربارهٔ افزایش احتمالی قاچاق و تخریب اشیای فرهنگی بهدلیل درگیری در مناطق آسیبدیده هشدار داد و تعهدات حقوقی بینالمللی را برای جلوگیری از واردات، صادرات و انتقال غیرقانونی اموال فرهنگی، مانند کنوانسیون «یونسکو» ۱۹۷۰ و کنوانسیون ۱۹۹۵ «UNITDROIT» یادآوری کرده بود.
شورای بینالمللی موزهها همچنین تأکید کرده بود در احترام به قوانین بشر دوستانهٔ بینالمللی و بهمنظور جلوگیری از، از دست رفتن بیشتر زندگیهای انسانی و حفاظت از میراث فرهنگی که برای بشریت جمعی ما ضروری است، انتظار آتشبس فوری دارد و تعهد خود را به اصول صلح، درک متقابل و وحدت از طریق حفظ و حراست از میراث فرهنگی اعلام میکند.
هشدار «ایکوم» درحالی منتشر میشود که طبق آنچه «Jordantimes» در مقالهای نوشته همین چند روز پیش بمباران اسرائیل آسیب جدی به ساختمان موزهٔ «خان یونس» وارد کرد. یکی دیگر از مهمترین موزههای غزه هم که ۴۴ سال پیش تأسیس شده و دو هزار و ۸۰۰ اثر قبل تاریخ تا مدرن را در دل خود جای داده، بهدلیل بمباران با شکاف دیوارها و تخریب یا شکستن برخی آثار کلکسیونیاش مواجه شده است.
مسجد «السید هاشم» که بر روی قبر جد پیامبر «هاشم بن عبد مناف» هم ساخته شده و یکبار در ۱۹۱۷ میلادی و در جنگ جهانی اول ویران و دوباره بازسازی شده است نیز در بمبارانهای اخیر آسیب دیده و ترکهایی بر دیوارهای آن و همینطور مسجد «شیخ زکریا» که در قرن پنجم تأسیس شده ایجاد شده است.
مسجد بزرگ غزه معروف به «مسجد عمری» هم بزرگترین و قدیمیترین مسجد در منطقه شمالی نوار غزه است که در ابتدا محل یک معبد باستانی فلسطینی بود و پس از اسلام در قرن هفتم میلادی به مسجد تبدیل شد، در حملهٔ اخیر اسرائیل، آسیب دیده و با توجه به تداوم حملات هنوز از میزان تخریب آن اطلاعات دقیقی اعلام نشده است.
این مقاله همچنین به آسیب بمباران غزه بر تأسیسات باستانشناسی این منطقه هم اشاره کرده و در توضیح بیشتر نوشته است که بنای «سلطان عبدالحمید» یا «سبیل الرفاعیه» یکی از قدیمیترین بناهای شناختهشده در دوران عثمانی و تنها سبیل باقیمانده از این دوران با آسیبهایی مواجه شده است.قدیمیترین کلیسای مسیحی غزه یعنی «سنت پورفیریوس» مربوط به دههٔ ۱۱۵۰ در محلهٔ زیتون این شهر هم در یک حملهٔ موشکی از سوی اسرائیل آسیب جدی دیده است.
همهٔ این تخریبها درحالیاست که بسیاری از سایتهای تاریخی غزه در منطقهٔ شمالی آن قرار دارند؛ جایی که ارتش اسرائیل به غیرنظامیان دستور داده آنجا را برای یک حملهٔ تمامعیار تخلیه کنند و احتمال تخریبها در حوزهٔ میراث فرهنگی این منطقه بسیار بالاست.
نوار غزه چه دارد؟
«میراث آریا» در گزارشی که بهتازگی بهنقل از «چشم خاورمیانه» (میدل ایست آی) منتشر کرده، نوشته است: تاریخدانانی نظیر «ژان پیر فیلیو» قدمت شهر غزه را بیش از پنج هزار سال تخمین میزنند و معتقدند تمدنهای متعدد از دورهٔ فراعنهٔ مصر تا فنیقیه، فلسطینیها و کنعانیها و آشوریها و مغولها تا عصر بیزانس و اسکندر و روم تا عثمانی و بریتانیا، همگی بهدنبال فتح غزه بودند تا به بنادر و راههای تجاری آن نقطه که آفریقا و آسیا را به یکدیگر متصل میکرد، دسترسی داشته باشند.
نگاهی به آثار تاریخی غزه نشان میدهد منطقهٔ «قلعه پاشا» که به تنها موزهٔ عمومی باستانشناسی در قلب شهر غزه تبدیل شده و حالا بهعنوان یک موزه توسط وزارت گردشگری و عتیقههای فلسطین با کمکهای بینالمللی تغییر کاربری یافته است، «حمام السمره» (حمام سامریها) در محلهٔ قدیمی زیتون شهر غزه از آثار تاریخی برجایمانده از دورهٔ عثمانی، کلیسای «سنت پورفیریوس» یا کلیسای غزه که یک کلیسای ارتدوکس یونانی و باستانی متعلق به قرن دوازدهم میلادی است و در همین روزها تخریب شد، «مسجد العمری» یا مسجد بزرگ غزه از قدیمیترین مساجد تاریخی در نوار غزه، صومعهٔ «سنت هیلاریون» که تا همین چند روز قبل توسط باستانشناس فلسطینی در حال کاوش و مرمت بود، شهر باستانی «البلاخیه» در نزدیکی اردوگاه شاطی، «تل اسکان» (تپه خاکستر) از محوطههای باستانی ۴۵۰۰ساله که چند ماه قبل توسط بولدوزرها ویران شد، قلعهٔ تاریخی «برقوق» در «خان یونس» در جنوب غزه را در خود جای داده است. این منطقه سایتهای تاریخی بسیاری دارد که باستانشناسان نمیتوانند آنها را کاوش کنند.
فلسطین بهطور کلی، از نظر آثار باستانی یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان محسوب میشود و براساس آمار ادارهٔ آثار باستانی بیش از یکهزار و ۹۰۰ مکان باستانی اصلی و ۱۰ هزار اثر در آن وجود دارد. اما براساس اعلام دپارتمان آثار باستانی و میراثفرهنگی فلسطین در همهٔ این سالها، بیش از ۵۰۰ محوطهٔ باستانی و بیش از یکهزار و ۵۰۰ مکان دیدنی باستانی مورد سرقت و تخریب سارقان آثار باستانی از سوی اسرائیل قرار گرفته است.