اقتصاد۲۴– وزیر نیرو میگوید «حقابه ایران از هیرمند طبق معاهده در سال جاری رهاسازی شود»، اما سازمان حفاظت محیط زیست اعلام کرده که مقرر شده است تا رهاسازی آب به تالاب هامون «در صورت بارش» انجام شود. اینها خروجیهای دیدار دو مقام بلندپایهٔ ایران با معاون رییسالوزرای طالبان در تهران است. دیدارهایی که اگرچه خبرگزاری دولت از این دیدار با عنوان «دیپلماسی محیط زیست، پیشتاز سیاستهای دولت سیزدهم» یاد کرده است، اما در عمل، دو دو موضع کاملاً متفاوت از قول مسئولان ارشد سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت نیرو منتشر شده است.
سازمان حفاظت محیط زیست درباره دیدار روز گذشتهٔ «ملابرادر عبدالغنی»، معاون رییسالوزرای طالبان با «علی سلاجقه»، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ایران گزارش کرده است: «این دیدار درحالی صورت گرفت که هیئت افغانستانی به منظور مذاکرات اقتصادی به ایران سفر کردهاند، اما پیگیریهای سازمان حفاظت محیط زیست دو کشور را برای کاهش آلام مردم طرفین مرزی خود درکنار هم به مذاکره کشاند.»
سلاجقه در این دیدار درباره حقابهٔ ایران از رود هیرمند گفت: «یکی از مشکلاتی که این روزها مردم ما را درگیر کرده است، مسئله گرد و غبار در شهر زابل و استان سیستان و بلوچستان ما است که هم باعث شده اقتصاد ما به شدت تحت تاثیر قرار بگیرد و هم به اقتصاد شما آسیب بزند. همانطور که شما هم میدانید محیط زیست مرز نمیشناسد و مسئلهای مربوط به یک کشور نیست و پارامترهایی مانند گرد و غبار، حیات وحش و… بحثهایی هستند که به همه کشورها ارتباط دارند. این روزها تغییر اقلیم نیز به شدت کشورهای منطقه ما را تحت تاثیر قرار داده که باید برای مقابله با آن به یکدیگر کمک کنیم.»
او همچنین اضافه کرد: «همانطور که زلزله در هرات برای مردم شما مشکل ایجاد کرد، گرد و غبار نیز در زابل به شدت زندگی مردم را تحت تاثیر قرار داده و به یکی از آلام اصلی آنها تبدیل شده است و امیدوارم بتوانیم این مشکل را با کمک یکدیگر حل کنیم. گرد و غبار از دریاچه خشک شده هامون بلند میشود و از سمت زابل با توجه به جهت باد غالب که از شمال غرب به جنوب شرق است میآید و منطقه زرنج شما را نیز کاملاً تحت تاثیر قرار میدهد و اقتصاد و معیشت مردم ما و شما را با مشکل مواجه کرده است.»
سلاجقه دربارهٔ وضعیت دریاچهٔ هامون نیز گفت: «درحال حاضر تالاب هامون با توجه به شرایط اقلیمی نیاز به مرطوب سازی دارد، یعنی قبل از اینکه به شرایط باشکوهی که در گذشته داشته و محل ارتزاق و رونق اقتصاد مردم بوده برسیم، در شرایط فعلی که مردم ما ۱۸۰ روز درگیر گرد و غبار غلیظ هستند نیاز دارد که آب رها شود تا هامون مرطوب شده و دیگر منشأ گرد و غبار نباشد که این اتفاق به نفع مردم هر دو کشور در ولایت نیمروز شما و در زابل ما است.».
اما در مقابل ملا برادر عبدالغنی گفت: «اگر که آبی باشد ما هم به دنبال این هستیم که حقابه ایران را رهاسازی کنیم و دلیلی ندارد که بخواهیم از این کار امتناع کنیم. الان کشور ما درگیر خشکسالی است و همین خشکسالی باعث خشکی هامون شده است. در زمانی که بارشها مناسب باشد قطعاً رهاسازی آب نیز انجام خواهد شد و هامون بار دیگر پر آب میشود.»
او همچنین مدعی شد: «تعداد زیادی از مردم ما در ایالت نیمروز، در شهر زرنج و شهرهای اطراف آن مجبور شدند که به خاطر همین خشکسالی شدید کوچ کنند. درحال حاضر آبی در این منطقه وجود ندارد و به همین دلیل امکان حیات مسیر نیست.»
با وجود اینکه عبدالغنی مدعی است اهالی ساکن در نزدیکی مرز ایران و افغانستان به دلیل خشکسالی مجبور به مهاجرت شدهاند، گزارشهایی از انتقال آب سد کجکی به بند کمالخان و انتقال این آب به منطقهٔ «گودزره» حکایت دارند. موضوعی که طالبان همواره آن را تکذیب کرده است. با اینحال او در دیدار با «علی اکبر محرابیان»، وزیر نیرو در موضعی نسبتاً متفاوت بهطور تلویحی انتقال آب به گودزره را تأیید کرد، انهم زمانی که وزیر نیروی ایران به این انتقال آب اشاره کرد.
محرابیان در جلسهٔ دیروز خود با عبدالغنی با اشاره به سفر اخیر هیئت ایرانی به افغانستان گفت: «در سفری که به افغانستان داشتیم، جلسه بسیار خوبی در محل اقامت شما برگزار و موجب امیدواری زیادی شد. رهبری شما هم تاکید داشت که موضوع آب باید با تفاهم حل شود. شما در آن جلسه گفتید ما اجازه نمیدهیم یک قطره آب به سمت گودزره برود.»
او همچنین گفت: «همان موقع که تأکید داشتید آب به سمت گودزره نمیرود، ما بررسی فنی زیادی داشتیم که نشان میداد در طول این دو سال حدود دو میلیارد مترمکعب آب در منطقه ضایع شده است. این دو میلیارد مترمکعب میتوانست آب شرب و هم آب مورد نیاز برای معیشت مردم ولایت زرنج و منطقهٔ سیستان و بلوچستان ما را تا دو سال بهطور کامل تامین کند.»
این اظهارات محرابیان باعث واکنش عبدالغنی شد و او با اذعان به اینکه آب نباید به سمت گود زره برود گفت: «رهبری ما از این که آب ضایع شده متأسف شده و گفت که آب باید به سمت ایران برود.».