اقتصاد۲۴- ایران و ارمنستان توافق کردند تا ورود «آلایندههای صنعتی و معدنی» به این رودخانه، ظرف مدت یک سال برطرف شود. این خبری است که رسانهها از قول سازمان حفاظت محیط زیست منتشر کردهاند. پنج ماه قبل، زمانی که «پیام ما» در پروندهٔ «ردیابی مسمومیت ارس» از آلودگی این رودخانهٔ مرزی به مواد رادیواکتیو و فلزات سنگین خبر داد، برخی مقامات استانی و کشوری موضوع آلودگی ارس را تکذیب کردند، اما حالا خبر رسیده که ایران و ارمنستان بر سر آلوده نشدن این رودخانه توافق کردهاند. بااینحال، هنوز مشخص نیست آلودگیهای صنعتی و معدنی که موضوع توافق دو کشور است، دقیقاً چه آلودگیهایی هستند و قرار است دقیقاً چه اقداماتی انجام شود.
روز پنجشنبه خبرگزاری فارس در خبری کوتاه از جلسهٔ مشترک نمایندگان ایران و ارمنستان برای پایش و قطع آلودگی رودخانهٔ مرزی ارس خبر داد. آنطور که این خبرگزاری نوشته است، جلسهٔ روز پنجشنبه برگزار شده و سرپرست گروه ایرانی در این نشست «ایرج حشمتی»، معاون محیط انسانی سازمان حفاظت محیط زیست، بوده است. بنابر این گزارش، در این نشست «توافق شد دولتهای دو کشور برای حلوفصل قطعی موضوع ورود آلودگیهای معدنی و صنعتی به رودخانهٔ ارس طی یک سال اقدام کنند.»
همچنین گزارش شده که براساس تفاهم انجامشده، سه گروه کارشناسی مشترک «معادن بهویژه مس و مولیبدن»، «پایش کیفیت آب رودخانهٔ ارس» و «رصد و نظارت» متشکل از کارشناسان هر دو کشور تشکیل شود و این گروهها هر ماه بهصورت مجازی یا حضوری دیدار مشترک داشته باشند و «نتایج بررسیها، جمعبندیها و راهکارهای فنی خود را به رؤسای هیئتهای دو کشور ارائه دهند.»
از سوی دیگر رؤسای هیئتهای دو کشور قرار است در روزهای پایانی فوریه ۲۰۲۴ (اسفندماه امسال) در «آگاراک» و «جلفا» با حضور رؤسای گروههای کارشناسی تشکیل جلسه دهند. در این گزارش همچنین آمده است: «دو کشور آمادگی خود را برای همکاری و مشاورهٔ فنی برای قطع کامل تخلیهٔ پساب صنعتی به رودخانهٔ ارس اعلام کردند.»
هرچند گزارش تحقیقی «پیام ما» دربارهٔ آلودگیهای ارس که در ۲۸ خردادماه امسال منتشر شد، براساس ۱۱ گزارش و مطالعهٔ علمی از مراکز پژوهشی و دولتی متعدد نوشته شده بود، اما برخی مراجع استانی و مسئولان کشور بدون اشاره به آلودگیهای مربوط به فلزات سنگین، وجود آلایندههای رادیواکتیو را تکذیب کردند. بااینحال، در شهریورماه امسال رئیس سازمان حفاظت محیط زیست گفت آلودگی این رودخانه «بیش از حد مجاز نیست» و البته اضافه کرد که «پیگیری آلودگی ارس از سوی دولت به سازمان محیط زیست کشور واگذار شده است».
سلاجقه گفته بود: «مذاکرات و بحثهایی با سفیر ارمنستان داشتیم و اسنادی هم در این باره به سازمان محیط زیست کشور ارائه شده است که طبق آن رادیواکتیویته آب رودخانهٔ ارس بیش از حد مجاز نیست.» رئیس سازمان حفاظت محیط زیست این را هم گفته بود که «دولت ارمنستان پای کار بوده و امیدواریم که در این نشستها به یک دستورالعمل مشخص در این حوزه برسیم.»
این بهمعنای آن است که سازمان حفاظت محیط زیست موضوع آلودگی ارس به مواد پرتوزا را پذیرفت، اما میزان آن را بیش از حد مجاز ندانست. موضوعی که در نخستین واکنشها در روزهای پایانی خرداد امسال تکذیب شده بود.
خبرگزاری ایسنا روز ۳۰ خردادماه بهنقل از «تراب محمدی»، معاون سیاسی اجتماعی استاندار آذربایجانشرقی نوشت: «ورود مواد رادیواکتیو از نیروگاه متسامور ارمنستان بهدلیل مسافت بالای آن تا منطقه عملاً غیرممکن است و از سویی نیز این نیروگاه امن بوده و مورد خاصی از خروج موارد رادیواکتیو از آن وجود ندارد، ولی یک کارخانهٔ مس در این منطقه وجود دارد که پساب آن به ارس وارد میشود و حتی با چشم نیز قابل رؤیت است.»