اقتصاد۲۴- مجمع همکاری عرب و روسیه در نشست مراکش خواستار حل مناقشه جزایر سهگانه از راه مذاکره یا ارجاع به دیوان بینالمللی شد. به گزارش هم میهن، وزارت خارجه ایران در واکنش به این بیانیه اعلام کرد، ایران موضوع جزایر سه انه را غیرقابل مذاکره میداند. این همراهی روسیه در انتشار بیانیه کشورهای عربی علیه تمامیت ارضی ایران برای دومین بار تکرار میشود و بیانگر عدم تمایل مسکو به درنظرگرفتن منافع و روابط دوطرفه با جمهوری اسلامی ایران است. بار نخست روسیه در همراهی با شورای همکاری خلیجفارس چنین بیانیه مشترکی را صادر کرد. در واقع بیاعتنایی روسیه میتواند در درجه اول بیانگر عدم اهمیت روابط با ایران و از سوی دیگر اجبار و ناگزیری جمهوری اسلامی ایران به ادامه این روابط باشد.
در واقع ایران در شرایطی که در تحریمهای بینالمللی ناشی از تحریم آمریکا قرار دارد انتخابهای زیادی در عرصههای بینالمللی ندارد و روسیه نیز هرچند در موقعیت مشابهی قرار دارد، اما برخلاف ایران حتی کشورهای عربی که از روابط نزدیکی با آمریکا و اروپا برخوردارند، برای گسترش روابط با روسیه و عدم تبعیت از تحریمهای بینالمللی ابراز تمایل میکنند و این گزینهای است که مسکو به هر قیمت مایل به کسب آن است. این ایران است که بایستی با اصلاح روابط خود با نظام بینالملل بتواند خود را از شرایط انزوا و اتکای صرف به شرق خارج کند و بتواند در ارتباط با همه قدرتهای جهانی از منافع ملی و حاکمیت و تمامیت ارضی خود دفاع کند.
آمریکا و متحدانش موفق شدهاند با اعمال تحریمهای اقتصادی سهم ایران از بازار فروش نفت را به میزان قابلتوجهی کاهش و در واقع ایران را از بازارهای جهانی نفت حذف کنند و دسترسی ایران به منابع ارزیاش را نیز محدود کند. گام دیگر این محاصره اقتصادی نیز با حذف ایران از کریدورهای تجاری و انتقال انرژی صورت گرفته است. در گام بعدی به نظر میرسد کاهش مزیتهای ژئوپلیتیک ایران در دستور کار نظام جهانی قرار گرفته است و تلاش برای حذف مرز ایران با ارمنستان در قفقاز و تجدید و تشدید مناقشه بر سر جزایر سهگانه ایرانی گامهای عملی این استراتژی است.
در صورت تحقق این دو هدف در میانمدت دشمنان و رقبای ایران موفق خواهند شد انزوای شدیدتری را علیه ایران اعمال کرده و از میزان اثرگذاری بینالمللی ایران بکاهند. تاکنون شورای همکاری خلیجفارس موفق شده در بیانیههای مشترک با هر پنج عضو دائم شورای امنیت، موضوع جزایر سهگانه را بهعنوان یک مناقشه و اختلاف میان ایران و امارات مطرح کند که در این مرحله هرچند ابعاد حقوقی ندارد، اما میتواند در مراحل بعدی وارد ابعاد حقوقی شود. هرچند هیچیک از اقدامات امارات بدون پذیرش و مماشات ایران قابلیت حقوقی و اجرایی ندارند، اما اعمال فشار سیاسی در عرصه بینالمللی حداقل اثرات چنین اقداماتی است.
خلیفه شاهین المرر، وزیر مشاور امارات متحده عربی در ششمین نشست مجمع همکاری عرب و روسیه که روز چهارشنبه ۲۹ آذر در مراکش برگزار شد، با انتشار بیانیهای تاکید کرد، در نتیجه هماهنگی و همکاری میان کشورهای عربی و روسیه در بخشهای مختلف «دستاوردهای قابلتوجهی» به دست آمده است.
در بیانیه پایانی ششمین نشست مجمع همکاری عرب و روسیه در مراکش، با استناد به بیانیه مشترک کشورهای شورای همکاری خلیجفارس و روسیه در ژوئیه ۲۰۲۳ از ارائه راهحل و ابتکارات صلحآمیز به منظور حل مناقشه از طریق مذاکرات دوجانبه حمایت شده است. این بیانیه علاوه بر پیشنهاد مذاکرات دوجانبه در این خصوص، خواستار ارجاع به دیوان بینالمللی دادگستری و براساس قوانین بینالمللی و منشور سازمان ملل متحد شده است.
در نخستین واکنش به بیانیه ششمین نشست مجمع همکاری عرب و روسیه در مراکش در خصوص مسئله جزایر سهگانه، ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با اشاره به اینکه ایران «موضوع تمامیت ارضی و حاکمیتی خود بر جزایر سهگانه را قابل مذاکره و گفتگو نمیداند» مفاد این بیانیه درباره جزایر سهگانه را محکوم کرد و آن را «بیاساس و مردود» دانست. کنعانی با بیان اینکه جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک، «تعلق ابدی به ایران» دارند این جزایر را «جزء جداییناپذیر سرزمینی جمهوری اسلامی» توصیف کرد.