اقتصاد۲۴- روابط ایران و ترکیه به عنوان دو همسایه و رقیب دیرین، فراز و فرودهای متعددی را در دهههای گذشته تجربه کرده است و از آنجائی که هر دو کشور، از گذشته تا امروز همواره در پی دستیابی به موقعیت قدرت برترمنطقه بوده اند، روابط آنها نیز گاه همسو و تکمیلی و گاهی مخالف و در تعارض با یکدیگر بوده است. تهران و آنکارا در دهههای گذشته با اتخاذ رویکرد پراگماتیک سطح روابط خود را دوستانه نگه داشته اند و در برخی بزنگاهها نیز از هم حمایت کرده اند. به طور مشخص، با روی کار آمدن رجب طیب اردوغان از حزب عدالت و توسعه در سال ۲۰۰۲ میلادی و با مطرح شدن سیاستهایی همچون «تنش صفر با همسایگان»، «عمق استراتژیک» و نهایتا «نوعثمانی گرایی»، چرخش محسوسی در سیاست خارجی این کشور به وجود آمد که حاصل آن ایفای نقش فعالتر ترکیه در منطقه خاورمیانه، قفقاز و آسیای میانه بوده است؛ نقشی که تقریبا در تمام وقایع مهم منطقه قابل رویت است.
برخی از ارکان ژئواستراتژی ایران و ترکیه در تعارض با هم قرار دارند. بنیان سیاست ترکیه در قفقازجنوبی و آسیای مرکزی، در رابطه با عراق، سوریه و در رابطه با بسیاری دیگر از کشورهای همجوار ایران، رقابت با تهران است که از نظر تحلیلگران محدود کننده فرصتهای ایران در این مناطق و کشورها است. به عنوان مثال حمایت این کشور از جمهوری آذربایجان در ایجاد کریدور زنگزور (دالان تورانی) در قفقازجنوبی مترادف با تغییر ژئوپلتیک ایران و کاهش دسترسی ایران به راههای ترانزیتی و ارتباطی به مناطق همجوار در شمال ایران است. استراتژی قومگرایانه ترکیه یک چالش جدی در روابط دوجانبه و منطقهای تهران و آنکارا است که امنیت ملی ایران در داخل مرزها و قفقازجنوبی و آسیای مرکزی را تضعیف میکند. پیش بینی میشود آثار فاجعه بار زیست محیطی استراتژی یکجانبه گرایانه ترکیه برای احداث سدهای متعدد بر روی آبهای مرزی با ایران منجر به منازعه هیدروپلتیکی در روابط دو طرف شود.
اما صرفنظر از وجود برخی چالشهای ذکر شده در روابط دو کشور، تهران و آنکارا سعی کرده اند سطح روابط خود را دوستانه نگه دارند. سیاست تهران و آنکارا در قبال عراق و سوریه به رغم اختلافات موجود، دارای یک نقطه استراتژیک مشترک است که مبتنی بر مقابله با جدایی طلبی کردها است. مساله کردها به دلیل منافع مشترک دو کشور در جلوگیری از ایجاد یک دولت خودمختار کرد در مناطق شمالی عراق، فرصتهایی را در روابط دو کشور ایجاد کرده است. هر دو کشور ایران و ترکیه از موقعیت خاص استراتژیک در منطقه برخوردارند که این موقعیت مرهون جغرافیایی است که در آن قرار دارند. ایران پل ارتباطی ترکیه به شرق و ترکیه پل ارتباطی ایران به غرب است. دو کشور ایران و ترکیه به لحاظ عامل جغرافیایی، همسایگی، موقعیت استراتژیکی خاص خود در منطقه، ارتباطات اقتصادی و مشترکات تاریخی، فرهنگی، مذهبی، قومی، دارای ظرفیتها و زمینههای مناسب در برقراری مناسبات ویژه میباشند. دو کشور ایران و ترکیه تنها کشورهای غیر عرب منطقه خاورمیانه بوده و به لحاظ بنیادهای رفتاری اعم از موقعیت ژئوپلیتیکی، وضعیت فرهنگی و قومی با یکدیگر قرابت زیادی دارند.