اقتصاد۲۴- تصویر تلخ از بحران فرونشستها بر کسی پوشیده نیست، اما کارشناسان میگویند هیچ اقدامی برای کاهش این آسیبها به ویژه در مناطق دارای ظرفیتهای تاریخی و باستانی انجام نمیشود. در نبود برنامهریزیها، فرونشستهای محوطه تاریخی مرودشت در شیراز به ۲۰ سانتیمتر رسیده و حتی در استان مازندران به عنوان یکی از مناطق سبز و پربارش کشور سالانه ۱۰ سانتیمتر فرونشست رخ میدهد. واقعیت تلخ هم این است که حتی در برنامه توسعه هفتم یک کلمه درباره فرونشستها بیان نشده و اگر همین حالا اقدام خاصی در این باره صورت نگیرد، طی ۵ تا ۱۰ سال آینده زوال تدریجی نمادهای فرهنگی کشور رقم خواهد خورد.
در مطالعات اخیر از دشت مرودشت و بخشیهایی از محدوده دشت شیراز طی حدود ۱۵ سال اخیر، همه دشت مرودشت درگیر پدیده فرونشست شده و وسعت و سرعت آن در این دشت پیشرفت قابلتوجهی داشته است. در این باره «محمد درویش»، پژوهشگر و کنشگر محیطزیست به «ایلنا گفته» است که «در حال حاضر بخش بزرگی از دشت مرودشت که شامل قلمروی بزرگ پاسارگاد، تخت جمشید، نقش رستم میشود با فرونشست بیش از ۱۵ تا ۲۰ سانتی متری مواجه است.»
رئیس بخش زلزلهشناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی هم در یادداشتی تاکید کرده «شکاف و ترکهای فرونشستی واضح در محدوده تخت جمشید و نقش رستم ایجاد شده است.»
البته به گفته «علی بیتاللهی»، این وضعیت به آثار تاریخی فارس محدود نیست و بناهای تاریخی دیگر شهرها نیز به دلیل پدیده فرونشست در معرض خطر نابودیاند به طوری که از مساحت حدود ۳۱ هزار هکتاری بافتهای تاریخی، حدود ۵۲ درصد در پهنههای فرونشستی قرار دارند. همچنین از حدود ۶۳ سایت ثبتشده جهانی در ایران، ۲۷ سایت از جمله میدان نقشجهان و مسجد شاه در اصفهان و تخت جمشید، پاسارگاد و نقش رستم در فارس با خطر فرونشست زمین مواجهاند.
بیتاللهی در توضیح بیشتر و دلیل این که با وجود تمامی این هشدارها چرا اقدامی انجام نمیشود یا اگر هست نتایج آن قابل مشاهده نیست به «پیام ما» میگوید: «پاسخ این سوال دقیقا این است که هیچ اقدامی نمیشود تا اثر آن مشخص باشد. سند این استدلال و ادعا هم این است که در متن برنامه هفتم که مجلس فعلی آن را بررسی کرده با وجودی که از تعدادی نمایندگان درخواست عاجز کردیم که بندی را به برای فرونشست زمین به این برنامه اضافه کنند، اما با جست و جوی ساده از واژه فرونشست در فایل این برنامه، حتی یک کلمه هم پیدا نخواهد شد.»
او معتقد است برای این که کاری در این باره انجام شود، لازم است نهادهایی که فلکه تنظیم بودجه را در اختیار دارند، برای کاهش خطرات فرونشست زمین اعتبار تخصیص دهند وگرنه همه ما بلدیم شعار دهیم و برنامه تعریف کنیم، اما بدون تامین اعتبارات چه کاری از پیش میرود؟»
این کارشناس به مصوبهٔ قانونی در این باره هم اشاره میکند و میگوید: «در قانون مدیریت بحران، بند ز، ماده ۱۴، ۴ جزء درباره فرونشست زمین قرار گرفته و از سال ۹۸ هم مصوب و ابلاغ شده، اما تا همین حالا هم یک ریال بودجه به آن تخصیص پیدا نکرده است و عملا کار خاصی برای کاهش خطرات فرونشست انجام نمیشود.»