اقتصاد۲۴- نشریه «ثروت ملی» وابسته به صندوق توسعه ملی در گزارشی عنوان کرده که «با ادامه افت فشار در پارس جنوبی، روند افت تولید از این میدان از سال ۱۴۰۴ به میزان سالانه معادل ۱ فاز آغاز خواهد شد.» بر این اساس، با ادامه روند موجود در تولید و مصرف، تشدید ناترازی عرضه و تقاضای گاز طبیعی در دو دهه آینده امری اجتنابناپذیر خواهد بود. همچنین در این گزارش تاکید شده که «در بخش نفت خام نیز به دلیل کمبود منابع سرمایهای، ادامه روند افت ظرفیت تولید مخازن نفت و گاز در یک دهه آتی، ایران را به واردکننده نفت خام تبدیل میکند که بزرگترین تهدید جریان درآمدی ذینفعان این صنعت از جمله دولت، صندوق توسعه ملی و شرکت ملی نفت، در صورت حفظ روند فعلی خواهد بود.» گزارش صندوق توسعه ملی حاکی از آن است که با ادامه روند فعلی، ایران تنها حدود یک دهه با تبدیل شدن از صادرکننده به واردکننده نفت فاصله دارد که تهدیدی جدی از منظر اقتصادی، سیاسی، امنیتی و ژئوپلیتیکی به شمار میرود. این گزارش با عنوان «بررسی محدودیتهای ساختاری در سرمایهگذاری بخش بالادستی نفت در ایران و اولویتبندی راهکارهای تامین مالی جایگزین» توسط محمدجواد دانش معاون سرمایهگذاری داخلی صندوق توسعه ملی، سیدرضا میرنظامی، محسن ممقانی، سیدحامد توانگر، محمدرضا کثیری، سعید طهماسبی و آشتیانی تهیه شده و پژوهشگران به دو سوال اصلی پاسخ دادهاند: – چه عواملی موجب کاهش سرمایهگذاری در بخش بالادستی نفت ایران شده است؟ – چه راهکارهایی جایگزین جهت تامین مالی سرمایهگذاری در بخش بالادستی نفت وجود دارد و محدودیتهای استفاده از آنها چیست؟
بنا بر این گزارش، نسبت مجموع سرمایهگذاری به مجموع درآمدهای نفت و گاز در کشور از ۴۰ درصد در ابتدای دهه ۹۰ به حدود ۵ درصد در ۵ سال انتهای این دهه رسیده که نشاندهنده تهدیدی جدی برای عرضه نفت و گاز در آینده نزدیک خواهد بود. به صورت تاریخی روند سرمایهگذاریها در بخش بالادستی صنعت نفت و گاز ایران در سالهای اخیر کاهشی بوده و طی ۵ سال اخیر به سطح حدود ۲ میلیارد دلار رسیده است. (شرکت ملی نفت ایران, ۱۳۹۹) این در حالی است که طی این مدت مجموع سرمایهگذاری انجام شده در بالادستی نفتوگاز منطقه خاورمیانه بهطور میانگین سالانه ۷۰ میلیارد دلار بوده، به عبارت دیگر سهم ایران از حجم سرمایهگذاری منطقهای تنها ۳ درصد است. بهرغم سالهای رونق و رکود بازار جهانی نفت و فرصتهای سرمایهگذاری، در یک دهه اخیر تنها ۱۵ درصد از مجموع درآمدهای نفتوگاز مجددا در این صنعت سرمایهگذاری شده است. این نسبت در ۵ سال اخیر و همزمان با افول سرمایهگذاری به حدود ۵ درصد تنزل یافته است.