بیژن همدرسی، کارگردان، مستندساز و نویسنده کشورمان، از ضرورت نظارت جدی بر فعالیت انجمنهای مردم نهاد سخن گفت.
بیژن همدرسی در یادداشت خود برای سرویس اجتماعی تابناک، اینگونه روایت میکند: “این مقاله به دنبال تخریب هیچ نهاد یا گروهی نیست؛ مسئله، نبود سازوکار شفاف و اخلاقمحور در بخشی از سازمانهای مدنی است که قرار است صدای مردم باشند، نه مالک رنج آنها. در سالهای اخیر پدیدهای آرام و خزنده رشد کرده است: تبدیل درد انسانها به ابزار کسب اعتبار، جذب منابع، رقابت رسانهای و گاه حتی دستیابی به موقعیتهای قدرت. آنچه روزی با نیت کمک شکل میگیرد، گاهی در نبود نظارت به مسیری میافتد که با اصل انسانیت فاصله دارد.
روایت خانوادهها
روایتها از دل خود همین خانوادهها آغاز میشود. مادری که میگوید سالها میان امید و اضطراب زیسته، وقتی یک انجمن معتبر با وعده حمایت با او تماس گرفت، احساس کرد سایهای بر کویر زندگیاش افتاده. اما پشت درهای شیشهای و میزهای براق، از او چیزی خواسته شد که هیچ مادری برایش آماده نیست: تبدیل رنج فرزندش به تصویر. از فیلمبرداریهای طولانی تا درخواست اشک و از حضور اجباری در مصاحبهها تا لحظهای که یکی از عوامل گفت: «اگر بچه گریه کند، تأثیرش بیشتر است.» اینها لایهای از واقعیتی است که کمتر دربارهاش سخن گفته میشود؛ واقعیتی که در آن درد انسان بخشی از فرایند جذب سرمایه تلقی میز نو شروع کند، اما نمیدانست توان این قلب کوچک تا کی همراهش خواهد بود. این جمله نه اشک میخواهد و نه هیجان؛ تنها یادآور حقیقتی ساده است: هیچ نهادی نباید بر رنج انسانها سرمایه بسازد.
اگر سازمانهای مدنی و سمن ها میخواهند ستونهای جامعه را نگه دارند، باید پیش از هر چیز بر ستون شفافیت، اخلاق و مسئولیتپذیری تکیه کنند. و این تنها زمانی ممکن است که بازرسی ویژهای بر فعالیتهای آنان نظارت کند؛ بازرسیای که حافظ مردم باشد، نه ناظر ظاهری ساختارها.”