اقتصاد۲۴- بیتا محسنی – سالهای پر تب و تاب دهه ۶۰ برای هر قشری از جامعه یادآور فراز و فرود، التهاب، اتفاق و تصمیمات تازه است. مثلا برای دانشجویان، مواجهه با انقلاب فرهنگی، کدگذاریهای سیاسی، ایدئولوژیک و سهمیهها معنا میشد و برای تمام طیف دانشپژوه کشور، آن سالها مصادف با کالایی شدن آموزش بود که البته زیر گرد و غبار جنگ و وضعیت بحرانی کشور پنهان شده بود. به طور مشخص، سال ۱۳۶۱ و روی کار آمدن دانشگاه آزاد اسلامی، مترادف پولیسازی آموزش بود. با این حال راه پولیشدن آموزش تا مقطع پیش از آموزش عالی بسته بود تا اینکه در خرداد سال ۱۳۶۷ و برخلاف آنچه در گزارشها نگاشته شده، قبل از دوره ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی، قانون تاسیس مدارس غیرانتفاعی در مجلس شورای اسلامی تصویب شد و آموزش در ازای پول، شمایل رسمیتری به خود گرفت!
مدارس غیرانتفاعی در ایران تاریخچهای پیچیده و پرتلاطم دارند که از ابتدای قرن بیستم آغاز شده و تاکنون ادامه داشته است. ابتدای این تاریخچه به دوره قاجاریه بازمیگردد. زمانی که مدارسی با عنوان مدارس مشکلات، برای آموزش کودکان مردم معمولی تأسیس شدند، اما آموزش در این مدارس به دلیل محدودیتهای مالی و سیاسی متوقف شد. سپس در دوره پهلوی اول، توسعه آموزش و پرورش به عنوان یکی از اولویتهای حکومت مطرح شد و تلاشهای زیادی برای ایجاد مدارس غیرانتفاعی و مدارس متمرکز در سطح کشور صورت گرفت. اما با تغییرات سیاسی در دوره پهلوی دوم و پس از انقلاب اسلامی، برنامههای آموزشی مورد بازنگری قرار گرفتند.
اما به طور جدی و با توجه به زمینه تاریخی، میتوانیم ابتدا در سال ۱۳۶۲ مشاهده کنیم که اکبر پرورش به اعلام نظر شورای نگهبان درباره تأسیس مدارس غیرانتفاعی دامن زده است. سپس، آیتالله لطفالله صافی در مرداد ۱۳۶۳ نظر شورا را به دولت منتقل کرد که این نظر شامل جنبههای مختلفی از مسئله بود. با این وجود، جناح چپ اسلامی به رهبری شخصیتهایی، چون علیاصغر فانی و حسین مظفر، به شدت مخالفت کردند و تصویب قانون تأسیس مدارس غیرانتفاعی را به سال ۱۳۶۷ به تأخیر انداختند. پیش از دوره ریاست جمهوری هاشمی، نظام جمهوری اسلامی با ورود بخش خصوصی به آموزش و پرورش و تأکید بر مدارس غیرانتفاعی موافقت کرد. اما تأسیس دانشگاههای غیرانتفاعی، دورههای شبانه و دانشگاه پیام نور باعث تشدید روند پولیشدن آموزش عالی در ایران شد. در دهه ۸۰ خورشیدی، نسبت دانشجویانی که شهریه پرداخت میکردند، به شدت افزایش یافت و این روند در سالهای بعد ادامه یافت.