به گزارش خبرگزاری آنا، با مرور سیاست خارجی جمهوری اسلامی در سالهای اخیر میتوان به روشنی مشاهده کرده که ایران هیمشه امنیت در خاورمیانه را جمعی نگریسته و جمعی تفسیر کرده است. نگاهی که در آن امنیت خاورمیانه نه بر پایه مداخله قدرتهای خارجی، بلکه بر اساس همکاری میان کشورهای منطقه تعریف میشود. این رویکرد در سالهای اخیر به تدریج به یکی از محورهای اصلی سیاست منطقهای ایران تبدیل شده و اکنون در شرایط افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی، با تأکید بیشتری مطرح میشود. در چنین چارچوبی، مسئله اصلی نه صرفاً یک جنگ یا بحران مقطعی، بلکه تعیین مسیر آینده نظم امنیتی در منطقه است.
در این نگاه، تحولات امنیتی منطقه در دهههای گذشته نشان داده است که الگوی متکی بر حضور قدرتهای فرامنطقهای نتوانسته ثبات پایدار ایجاد کند. تجربههای متعدد از جنگها، بحرانهای امنیتی و رقابتهای نیابتی، این برداشت را تقویت کرده که حضور بازیگران خارجی اغلب نه تنها به کاهش تنشها منجر نشده، بلکه در بسیاری موارد خود به عاملی برای تشدید رقابتهای ژئوپلیتیکی تبدیل شده است. از این منظر، نقد ساختار امنیتی موجود در منطقه در واقع نقد الگویی است که امنیت را از بیرون منطقه تعریف میکند.
بر همین اساس، مفهوم «امنیت بومی منطقه» به عنوان یک راهبرد جایگزین مطرح میشود. در این چارچوب، امنیت پایدار نه از طریق ائتلافهای نظامی وابسته به قدرتهای خارجی، بلکه از مسیر همکاری و تعامل میان کشورهای منطقه شکل میگیرد. این دیدگاه بر این فرض استوار است که کشورهای منطقه بیش از هر بازیگر دیگری از بیثباتی و ناامنی آسیب میبینند و در نتیجه بیشترین انگیزه را برای حفظ ثبات دارند. بنابراین اگر سازوکارهای همکاری میان آنها تقویت شود، امکان شکلگیری یک نظم امنیتی پایدار افزایش خواهد یافت.