انتشارات سورهمهر در کنار سایر نشرها مانند نشر اطراف در یک دهه اخیر به یکی از مهمترین پایگاههای تولید «ادبیات مستند اجتماعی» در ایران تبدیل شده است
جوان آنلاین: انتشارات سورهمهر در کنار سایر نشرها مانند نشر اطراف در یک دهه اخیر به یکی از مهمترین پایگاههای تولید «ادبیات مستند اجتماعی» در ایران تبدیل شده است. این ناشر که از دل حوزه هنری زاده شد، از اواسط دهه ۹۰ خورشیدی پروژهای بلندپروازانه را آغاز کرد: ثبت تاریخ شفاهی و روایتهای مستقیم از پدیدههای اجتماعی حساس، بدون آنکه بخواهد لزوماً قضاوت سیاسی یا ایدئولوژیک کند، بلکه با تأکید بر «صدای مردم عادی» که در متن ماجرا بودهاند. نتیجه، مجموعهای از کتابهاست که عنوان مشترکشان اغلب چیزی شبیه «روایتهای مستند از…» است و هر کدام شان به یک موضوع ملتهب یا فراموششده پرداختهاند: از تاریخ اقتصادی یک محصول کشاورزی (پسته رفسنجان) تا بحران آب در یک منطقه عربنشین خوزستان، از ابرپروژههای زیرساختی تا داستانهای رهایی از اعتیاد و حتی اقدامات جهادی در روزهای اوج کرونا.
این یادداشت میکوشد به این پرسش پاسخ دهد که چرا این نوع کتابها در فضای فرهنگی– اجتماعی ایران امروز اهمیت یافتهاند، چه ویژگیهایی آنها را از گزارشهای روزنامهنگاری یا تحقیقات دانشگاهی متمایز میکند و در نهایت، این پروژه تا چه حد توانسته «تاریخ از پایین» را در ایران ثبت کند.
چرا «روایت مستقیم» مهم شد؟
از سال ۱۳۹۷ به بعد، ایران با موجی از بحرانهای همزمان روبهرو شد: تنشهای آبی و اعتراضآمیز در خوزستان و اصفهان، سقوط ارزش پول ملی و کوچ طبقات متوسط به حاشیه، گسترش موادمخدر صنعتی، همهگیری کرونا و در کنار همه اینها، پروژههای عظیم زیرساختی که قرار بود «آینده» را بسازند، اما اغلب در سکوت خبری پیش میرفتند. در همین سالها اعتماد عمومی به رسانههای رسمی به پایینترین حد خود رسید و شبکههای اجتماعی پر شد از روایتهای شخصی، خشمگین و پراکنده.