اقتصاد ۲۴- راهکارهای وزارت نفت و دولت سیزدهم برای افزایش تولید و تضمین افزایش صادرات، چشماندازی روشن از آینده صادرات گاز کشور پیش رو کشورمان مینهد.
تجارت گاز و صادرات آن پیوند تنگاتنگی با صنعت نفت دارد. به سادهترین بیان، نمیتوان صادرات را بدون افزایش استخراج بالا برد. تا استخراج افزایش پیدا نکند گازی در کار نیست که صادر شود، و استخراج را نیز بدون افزایش صادرات نمیتوان افزود. گاز را نمیتوان استخراج کرد و وقتی بازار کافی نداشت در جایی انبار کرد.
به همین دلیل است که صادرات گاز نیاز به مذاکرات مدام و مستمر دارد. مذاکراتی برای تثبیت شرکا و مشتریان کنونی، مذاکراتی برای تنظیم قیمت و بازار، مذاکراتی برای جلوگیری از ربایش مشتریان توسط رقیبان و مذاکراتی برای جلوگیری از تهدید مشتریان توسط تحریمکنندگان، که همه اینها یک قسمت از دو قسمت اصلی مذاکرات است.
قسمت دوم نیز مذاکره برای گسترش عرصه صادرات و یافتن شرکای تجاری و مشتریان جدید است. یافتن و راضی کردن شرکای تجاری جدید برای معاملات گازی به نحوی که هر دو طرف سود کافی از این معامله ببرند و به روند معاملاتی پایداری دست پیدا کنند.
به دلایل پیش گفته در سال گذشته مذاکرات تجاری مهم و فشردهای در دو بخش در حال انجام بوده است. مذاکره با کشورهای همجوار و نزدیک، و مذاکره با شرکای بالقوهی دوردست.
از کشورهای همجوار و نزدیک برای تجارت گاز سه هدف اصلی کشورهای پاکستان، روسیه، و عمان بودهاند.
اما در گروه دوم، یعنی شرکای بالقوهی دوردست، مهمترین طرفهای مذاکره کشورهای اروپایی بودند که به دلایل مختلف از جمله تعهد بالای ایران، نیاز مبرم آن کشورها به حاملهای انرژی و پارامترهایدیگر علاقهی جدی به معامله با ایران دارند.
اما در کنار این علاقه عوامل بازدارنده مثل ترس از طرف آمریکایی در تحریمها و واسطه بودن ترکیه در مسیر انتقال گاز باعث شده همچنان در غلبه بر تردیدهای خود موفق نباشند.
به هر حال، با توجه به توسعهی عاجل و قابل اعتنای بازار نزدیک صادرات گاز ما در سالهای آتی، طرفی کع باید برای فراهم کردن انگیزه در ورود به این معامله تلاش بیشتری کند و بر وسواسها و تردیدهای خود غالب شود طرف اروپایی است. ایران برای معاملهی منصفانه با کشورای اروپایی آمادگی کامل دارد، اما گمان میکند چنین معاملاتی به تلاش و آمادگی دوسویه نیاز دارد.
از سویی دیگر و در مقایسه با بازار نزدیک، صادرات گاز به اروپا برای ما نیز مستلزم شریک شدن در هزینههای بالاتر انتقال است که از جذابیت و سوددهی چنین معاملاتی میکاهد. به هر حال، هر طور که نگاه کنیم تجارت خصوصا در ابعاد بزرگ و در عرصهی بینالملل رفتاری است که از مسیر محاسبات سود و زیان میگذرد.