اقتصاد۲۴- جو بایدن با وعده بازگشت ایالات متحده به توافق هستهای ایران که به عنوان برنامه جامع اقدام مشترک یا برجام شناخته میشود، وارد کاخ سفید شد. اما انجام این ماموریت برای دولت بایدن به واسطه دلایلی دشوار است، سیاستهای پیچیده پیرامون توافق در واشنگتن و تهران در کنار روابط پرتنش دو کشور که در دوره سلف رئیس جمهوری آمریکا؛ دونالد ترامپ، نیل به هرگونه توافق را دشوارتر کرده است.
ماه مه ۲۰۱۸، زمانی که ترامپ به وعده انتخاباتی خود مبنی بر خروج ایالات متحده از توافق چندجانبه سال ۲۰۱۵ که برنامه غنی سازی اورانیوم ایران را محدود میکرد عمل کرد، تهران در ابتدا از سیاست صبر استراتژیک پیروی کرد. اما از اوایل سال ۲۰۱۹، تهران به تدریج و در واکنش به موضع آمریکا و انفعال تروئیکای اروپایی به تعهداتش ذیل برجام پایان داد و از محدودیتهای تعریف شده در باب ذخایر اورانیوم غنی شده و سطح غنی سازی فراتر رفت. از سویی ایران متعاقباً توانایی آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای نظارت بر برنامه هستهای خود را نیز محدود کرد.
به ادعای نشریه ورلد پالتیکس ریویو حامیان توافق هستهای ایران در واشنگتن و اروپا امیدوار بودند که دولت بایدن با حذف تحریمهای یکجانبه، به سرعت زمینه را برای بازگشت ایالات متحده به توافق هموار کرده و در عین حال در باب برنامه موشکی ایران و فعالیتهای منطقهای تهران رایزنیها را آغاز کند. اما مذاکرات در وین برای احیای برجام دشوارتر از آن چیزی بود که پیشبینی میشد، بالاخص آن که مخالفان توافق در تهران و واشنگتن گزینههای خود را داشتند. در چند ماه اخیر جنگ اسرائیل با حماس در کنار عمیقتر شدن روابط نظامی ایران و روسیه، پویایی حاکم بر روابط تهران و واشنگتن را تغییر داد. به ادعای ناظران مذاکرات هستهای هنوز کنار گذاشته نشده، اما موانع سیاسی حاکم در کنار پیشرفت برنامه هستهای ایران، افزایش غنی سازی اورانیوم و کوتاه شدن جدول زمانی بندهای غروب برجام – موجب شد تا گروهی بگویند برجام مرده است.
به ادعای ناظران، تحریمهای ایالات متحده که ترامپ مجدداً بر تجارت با ایران اعمال کرد، دولتها و شرکتها را از اروپا تا آسیا واداشت تا به تعامل اقتصادی خود با تهران پایان دهند؛ گزارهای که بر صادرات نفت ایران تاثیر داشت. با این حال، انتخاب مسعود پزشکیان در انتخابات زودهنگام ریاست جمهوری_ چهرهای اطلاح طلب که از احیای مذاکرات هستهای با ایالات متحده حمایت میکند – نشان از آن دارد که تهران کماکان خواهان پیروی از سیاستهای میانه است. با این حال آنگونه که موسسه مطالعاتی استیمسون مدعی است، برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) به دنبال خروج دولت ترامپ در سال ۲۰۱۸ و ناکامی بایدن در احیای آن در آستانه سقوط است.