اقتصاد۲۴- انریکه مورا، معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا که برای شرکت در مراسم تحلیف مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری اسلامی ایران به تهران سفر کرده بود، پس از دیدار با عباس عراقچی، مذاکرهکننده هستهای سابق ایران که از او به عنوان نامزد احراز مقام وزارت خارجه ایران در دولت آقای پزشکیان یاد میشود، با انتشار پیامی در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تجدید دیدار و برقراری ارتباط مجدد با آقای عراقچی در فصل تازهای که برای ایران آغاز شده، موجب خرسندی بود. مشتاقانه منتظر همکاری مجدد با او هستم.»
در همین حال چند نماینده پارلمان اروپا به این سفر واکنش منفی نشان دادند که کمیسیون اروپا در واکنش به این انتقادها از ادامه رابطه با ایران و اعزام یک دیپلمات ارشد برای شرکت در مراسم تحلیف مسعود پزشکیان دفاع کرد. با این حال کشورهای اروپایی تصمیم گرفتند به جای اعزام رهبران خود، نمایندگانشان در تهران را به این مراسم بفرستند. سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا در پاسخ به این انتقادها تاکید کرده بروکسل همچنان بر برقراری «کانالهای ارتباطی باز» با ایران تاکید دارد و تلاش میکند با وجود تحریمها سیاست تعامل انتقادی خود را در قبال تهران پی بگیرد.
به گزارش تجارت فردا، روابط ایران و کشورهای اروپایی در حال حاضر در پایینترین سطوح برقرار است. همه شواهد نشان میدهد پس از اعتراضات پاییز ۱۴۰۱ در ایران، کار تا قطع کلی روابط با برخی کشورهای اروپایی پیش رفت. حال، اما انتخاب مسعود پزشکیان بهعنوان رئیسجمهور ایران چشماندازی از تحول را در سیاست خارجی ایران ایجاد کرد که ممکن است روابط تهران و اروپا را دچار تحول کند. در این گزارش ابتدا فرازوفرودهای روابط ایران و اروپا را بررسی کرده، سپس به دلایل افزایش تنش در دو سال اخیر و پیامدهای آن برای ایران میپردازیم و در نهایت در مصاحبهای که با سیداحمد فاطمینژاد، استادیار روابط بینالملل دانشگاه فردوسی داشتیم به این پرسش پاسخ دادیم که با روی کار آمدن یک دولت اصلاحطلب در ایران آینده روابط تهران و اروپا چه میشود و برای بهبود این روابط چه باید کرد؟
روابط ایران و اروپا از ابتدای پیروزی انقلاب تاکنون تحت تاثیر عوامل مختلف، همواره دارای فرازوفرودهایی بوده است. در اوایل انقلاب، روابط ایران و کشورهای اروپایی به صورت دوجانبه دنبال میشد تا اینکه یک رشته عوامل چالشبرانگیز نظیر جنگ ایران و عراق و نیز بحران گروگانگیری لبنان موجب وخامت روابط ایران و اروپا شد. با پایان جنگ گسترش روابط با اروپا در دستور کار سیاست خارجی ایران قرار گرفت و این ذهنیت پدید آمد که اروپا میتواند خلأ روابط با ایالاتمتحده را پر کند.
در این شرایط دولتهای اروپایی بیانیه «ادینبورگ» را صادر و علاقهمندی خود را برای آغاز گفتگوهای انتقادی با ایران اعلام کردند. در این میان صدور حکم دادگاه میکونوس که در آن ترور چند تن از مخالفان جمهوری اسلامی ایران در رستورانی موسوم به میکونوس در برلین را به عوامل جمهوری اسلامی ایران نسبت میداد، موجب تیرگی روابط سیاسی ایران و اتحادیه اروپا شد. شرایط فوق تا زمان ریاستجمهوری آقای خاتمی ادامه پیدا کرد. با برگزاری انتخابات ریاستجمهوری در ایران و تشکیل دولت جدید که با تحولاتی در روند سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران همراه بود، فضایی مثبت در روابط دیپلماتیک با اروپا پدید آمد. اما با طرح پرونده هستهای ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی باز هم روابط میان ایران و اتحادیه اروپا وارد مرحله جدیدی شد. بعد از توافق برجام، کشورهای اروپایی بهطور خاص به دنبالِ کشاندن ایران به میز مذاکره و واداشتن این کشور به انجام گفتگو در مورد دیگر مسائل و چالشهای مطرح در ارتباط با آن بودند.