اقتصاد۲۴- درحالیکه واردات و عرضه خودروهای خارجی طی ۱۵ ماه گذشته زیر سایه سیاستگذار انجام شد، اما شواهد و قرائن نشان میدهد در آینده نزدیک، بازار شاهد فروش آزاد این خودروها خواهد بود. علاوه بر اظهارات رئیس سازمان توسعه تجارت که به نظر میرسد با تردید درباره تداوم روش فعلی فروش خودروهای خارجی صحبت کرده، پیگیری خبرنگار «دنیای اقتصاد» از فعالان عرصه واردات خودرو نیز از تغییر شیوه فروش وارداتیها حکایت دارد.
هرچند رئیس سازمان توسعه تجارت ایران در نشست خبری شنبهشب خود اعلام کرده «عرضه خودروهای وارداتی احتمالا در بستر سامانه ادامه مییابد»، اما اولا از کلمه «احتمالا» استفاده کرده و ثانیا در ادامه گفته که «ممکن است روشهای عرضه متفاوت شود».
از این اظهارنظر معاون وزیر صمت دو برداشت کلی میتوان داشت. نخست اینکه سامانه تخصیص خودروهای وارداتی سر جای خود میماند، اما کارکرد فعلی را نخواهد داشت. در حال حاضر صفر تا صد سیاستهای مربوط به عرضه خودروهای وارداتی را وزارت صمت با عنایت به دستورالعمل شورای رقابت تعیین میکند، به نحوی که واردکنندگان اختیاری در تعیین قیمت و نحوه و تعداد عرضه محصولات خود ندارند. حالا اگر این سناریو پیاده شود، قیمتگذاری و فروش خودروهای خارجی به واردکنندگان واگذار خواهد شد؛ منتها در راستای شفافسازی، تمام عرضهها در سامانه انجام میشود. به عبارت بهتر، سامانه دیگر کارکرد فعلی را ندارد و تنها از خودروهای وارداتی (جهت فروش) میزبانی خواهد کرد. با این حساب اتفاقی مشابه سامانه یکپارچه تخصیص خودروهای داخلی رخ میدهد.
این سامانه نیز بر خلاف کارکرد قبلی (که زمان و تعداد فروش خودروهای داخلی را وزارت صمت تعیین میکرد) در حال حاضر تنها سکویی برای فروش است و خودروسازان بنا به تشخیص و صلاحدید خود اقدام به فروش (در این سامانه) میکنند. اما سناریوی دوم این است که سامانه تخصیص خودروهای خارجی کلا تعطیل شود و واردکنندگان در بسترهای مخصوص خود اقدام به عرضه محصولاتشان کنند. اینکه رئیس سازمان توسعه تجارت از کلمه «احتمالا» درباره ادامه فروش خودرو در سامانه یکپارچه استفاده کرده، میتواند نشاندهنده تردید وزارت صمت درباره ادامه فعالیت این سامانه باشد. رخ دادن این سناریو نیز به معنای آزاد شدن فروش خودروهای وارداتی است، منتها اینجا واردکنندگان میتوانند در سکوهای فروش مخصوص خود اقدام به عرضه کنند.
بههرحال چه سناریوی نخست رخ بدهد چه دومی، در اصل ماجرا یعنی آزاد شدن فروش خودروهای وارداتی تفاوتی وجود ندارد. آزاد شدن فروش تنها به معنای این نیست که واردکنندگان اختیار عرضه محصولاتشان را دست بگیرند، بلکه آزادسازی قیمت را نیز در بر میگیرد. به عبارت بهتر، به نظر میرسد قرار است فروش خودروهای وارداتی به نقطه صفر بازگشته و در همان بستر کلاسیک قرار بگیرد. تا قبل از ممنوعیت واردات خودرو در سال ۹۷ که نه سامانهای برای فروش خودروهای وارداتی وجود داشت و نه خبری از قرعهکشی بود، هریک از واردکنندگان با شیوه مخصوص خود اقدام به فروش محصولاتشان میکردند. در آن دوران نه زمان و مکان عرضه خودروها دستوری بود نه قیمت آنها، از همین رو خودروهای خارجی عملا در یک بستر آزاد فروخته و عرضه میشدند.
پس از پایان ممنوعیت پنجساله واردات خودرو، اما سیاستگذار تصمیم گرفت شیوه کلاسیک را کنار بگذارد و فروش خودروهای وارداتی را هم دستوری کند. در شیوه جدید، واردکنندگان نه اختیاری در تعیین زمان و مکان و تعداد خودروهای خود دارند و نه میتوانند تعیین قیمت کنند. آنها باید خودروهای خود را مطابق با میل و سلیقه وزارت صمت در سامانه یکپارچه عرضه کنند، آن هم با قیمت و سود مشخصی که سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان تعیین میکند. به همین دلیل رقابت خاصی بین واردکنندگان خودرو شکل نگرفته و همه تحت لوای سیاستگذار خودروهای خود را عرضه میکنند. حالا ظاهرا قرار است این شیوه تغییر کرده و مدل کلاسیک فروش جایگزین شود.
بیشتر بخوانید: چرا چینیها در صنعت خودروسازی کشور سرمایهگذاری نمیکنند؟ + فیلم