خیام از رازآلودترین چهرههای چندوجهی فرهنگ ایران است که سیمای حقیقی او زیر آوار بدفهمیها، تحریفها و فقر مطالعه تاریخ، فلسفه و علم ناشناخته مانده است
جوان آنلاین: دکتر سیدحجتالحق حسینی، اخترفیزیکدان با تخصص نجوم و کیهانشناسی و استاد پژوهشگر دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی است. از مهمترین دغدغههای فکری دکتر حسینی، پژوهش و پرداختن به موضوع «تاریخ و فلسفه علم ایران دوره اسلامی» است.
اصالت نیشابوری دارد و از سلسله سادات معتبر خراسان و نسل سیوششم از تبار پاک حسینی (س) به شمار میرود. او وقتی دانشآموزی دبیرستانی بوده و در نیشابور زندگی میکرده و ۱۸ سال سن داشته است، تصمیم میگیرد تا مطالعات جدی و پژوهشهای استوار خود را درباره «خیامشناسی» به پشتوانه معلومات و مهارتی که در زبانهای فارسی، عربی و انگلیسی داشته است آغاز کند. از این روی سه کار مهم را انجام میدهد؛ نخست گردآوری بیشترین آثار ممکن و معتبر از نسخههای خطی و کتابهای چاپ سنگی گرفته تا کتابهای چاپی معمول در حوزه مطالعات خیامشناسی؛ دوم مطالعه دقیق این کتابها و یادداشتبرداریهای مرتب و منظم در موضوعهای ریاضیات، نجوم و گاهشماری، فلسفه و ادبیات و سرانجام شناخت خیامپژوهان مؤثر در ایران و جهان و برقراری ارتباط مفید و مؤثر با این پژوهشگران. سیدحجتالحق حسینی در تیر ۱۳۷۴ و در سن ۲۳ سالگی نامهای به کمیسیون ملی یونسکو در ایران مینویسد: «در آستانه نهصدمین سال فوت حکیم خیام نیشابوری واقع شدهایم؛ از این روی سزاوار است که بزرگداشتی بینالمللی و شایسته درباره این ریاضیدان ممتاز و فیلسوف برجسته و اخترشناس نامدار ایرانی برگزار شود.» او سپس در جلسات متعدد در کمیسیون ملی یونسکو در تهران حاضر میشود و دفاعیاتی بایسته را انجام میدهد. سرانجام پس از پنج سال پیگیری پیوسته، کنگره بینالمللی بزرگداشت نهصدمین سالگرد وفات حکیم عمر خیام نیشابوری در روزهای ۲۸ تا ۳۰ اردیبهشت ۱۳۷۹ش. با حضور پژوهشگران ملی و جهانی به نحوی شکوهمند در شهر نیشابور برگزار میشود. از برکت این اتفاق مؤثر علمی و فرهنگی ملی و بینالمللی، دکتر حسینی جوان از سال ۱۳۷۹ش. برابر با ۲۰۰۰م. به سازمان بینالمللی یونسکو میپیوندد و همکاریهایش را در سه اداره علم، فرهنگ و آموزش آغاز میکند. با این پیشینه، پس از زلزله جانگداز شهر بم در بامداد جمعه پنج دی ۱۳۸۲ش. مأموریت مییابد تا به عنوان مشاور علمی و مدیر فرهنگی پروژه با همکاری ۱۶ کشور جهان در شهر بم، مجموعهای آموزشی، فرهنگی و پرورشی (BMSC) به نام Bam Model School Complex را ساماندهی کند. از سال ۲۰۱۵م و به مناسبت پرداختن به موضوع «آموزش» در سطوح آموزش و پرورش و آموزش عالی کشورهای قاره آسیا، اندیشه ثبت «روز جهانی آموزش» در تقویم سازمان جهانی یونسکو را دنبال کرد که سرانجام در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ۲۰۱۸م. این رویداد بینالمللی به ثبت رسید و از آغاز سال ۲۰۱۹م. روز ۲۹ ژانویه هر سال به عنوان «روز جهانی آموزش» به رسمیت شناخته شده و در تقویم جهانی گنجانده شده است. از سال ۲۰۲۳م. نیز در پروژه بینالمللی یادگیری مادامالعمر (۳ L (Life Long Learning با زیرشاخههای مهم یادگیری سیار (Mobile Learning) و یادگیری از راه دور (Distance Learning) مأموریت یافته است تا در مورد روشهای مؤثر و بهینه برای اجرا در این موضوع بنیادین، پژوهشهای مطالعاتی، پایشی و پیمایشی بینالمللی داشته باشد.
در حوزه امور فرهنگی نیز اهتمام بسیار جدی دکتر حسینی در تصویب و تثبیت برنامههای سازمان جهانی یونسکو در سالهای ۲۰۲۶م. برای بزرگداشت علامه طباطبایی (رضوان الله علیه) و ۲۰۲۷م. برای نکوداشت جناب محیالدین عربی شایان توجه است.
این چهره علمی و استاد پژوهشگر از آن زمان تاکنون، آثار گوناگون تألیف و ترجمه از کتاب و مقاله درباره جایگاه علمی (ریاضیات و نجوم)، فلسفی و ادبی خیام به عنوان یکی از مهمترین گنجینههای علمی و فرهنگی ایران داشته است. به مناسبت ۲۸ اردیبهشت، روز بزرگداشت حکیم عمر خیام نیشابوری، گفتوگویی با ایشان به عنوان خیامشناس و پژوهشگر برجسته این حوزه درباره یکی از جنجالیترین چهرههای علمی، فلسفی و ادبی فرهنگ ایران و اسلام که سیمای واقعی او اغلب زیر زنگار بدفهمیها و تحریفها قرار داشته است به انجام رساندهایم.