به گزارش تابناک، تجربهٔ جنگهای اخیر، بهویژه در اوکراین، این مسئله را بهروشنی آشکار کرد که سامانههای دفاع هوایی کلاسیک الزاماً برای مقابله با تهدیدهای کوچک، ارزان و پرتعداد طراحی نشدهاند. در بسیاری موارد، هزینهٔ شلیک یک موشک رهگیر چندین برابر هزینهٔ پهپادی است که باید منهدم شود. همین عدم توازن اقتصادی باعث شد مفهوم تازهای وارد ادبیات دفاعی شود: دفاع مؤثر تنها دفاع قدرتمند نیست؛ دفاعی موفق است که از نظر هزینه نیز پایدار باشد.
در چنین فضایی، فناوری مقابله با پهپادها به یکی از سریعترین حوزههای تحول نظامی تبدیل شده است. اما برخلاف تصور عمومی، مقابله با پهپاد صرفاً به معنای ساقط کردن آن نیست. معماری جدید ضدپهپاد معمولاً بر دو منطق متفاوت استوار است: نخست «شکار» که هدف آن نابودی فیزیکی تهدید است و دوم «مهار» که تلاش میکند بدون انهدام، پهپاد را از چرخهٔ مأموریت خارج کند.
فناوریهای شکار یا آنچه در ادبیات نظامی Hard Kill نامیده میشود، همچنان مستقیمترین و ملموسترین روش مقابله با پهپادها به شمار میروند. در این رویکرد، اصل ماجرا حذف فیزیکی هدف است؛ یعنی پهپاد باید سقوط کند، متلاشی شود یا توان ادامهٔ مأموریت را از دست بدهد. با این حال، شکل اجرای این ایدت که معمولاً تصور میشود.
در نهایت، مهمترین تحول شاید نه در خود ابزارها، بلکه در نحوهٔ ترکیب آنها رخ داده باشد. معماری مدرن ضدپهپاد دیگر بر یک سامانهٔ واحد متکی نیست. روند فعلی به سمت شبکههایی حرکت میکند که در آن حسگرها، سامانههای شناسایی، ابزارهای مهار و رهگیرهای فیزیکی بهصورت یکپارچه عمل میکنند. ابتدا هدف کشف میشود، سپس نوع تهدید تشخیص داده میشود، در ادامه تلاش برای مهار انجام میشود و تنها در صورت نیاز مرحلهٔ شکار آغاز میشود.
به همین دلیل، رقابت آینده احتمالاً میان بزرگترین موشکها نخواهد بود؛ بلکه میان کشورها و سازمانهایی شکل میگیرد که بتوانند هوشمندترین و اقتصادیترین زنجیرهٔ کشف، مهار و شکار را ایجاد کنند.
مجتبی کدخدایی