اقتصاد۲۴-دولت چهاردهم درحالی آغاز به کار کرد که کشور در ۴ حامل اصلی انرژی یعنی بنزین، گاز طبیعی، برق و گازوئیل دچار ناترازی انرژی بود. به عنوان مثال، با ادامه روند فعلیِ مصرف بنزین، دولت مجبور خواهد شد که در سال آینده حدود ۸ میلیارد دلار از درآمد ارزی خود را صرف واردات بنزین کند، رقمی که معادل ۸۰ درصد از سهم دولت از درآمدهای نفتی سال ۱۴۰۴ است. همچنین طبق محاسبات، مجموع عدمالنفع و خسارت ناترازی انرژی بین ۲۵ تا ۳۰ میلیارد دلار در سال برآورد میشود که در صورت عدم بهینهسازی مصرف، این رقم هر ساله افزایش نیز خواهد داشت. اما دولت چهاردهم برای اجرای پروژههای بهینهسازی مصرف انرژی با یک چالش جدی مواجه است، زیرا بهینه کردن رفتار مصرفی یک شرط لازم دارد که آن هم اصلاح قیمت انرژی است. تجربه شوکدرمانی آبان ۹۸ باعث شد که حساسیت جامعه نسبت به انجام هرگونه اصلاح قیمتی افزایش یابد و همچنین کاهش درآمد خانوار در یک دهه اخیر نیز مزید بر علت شده که اگر قیمت اصلاح شود، دولت چگونه از معیشت مردم حمایت خواهد کرد و «پیوست عدالت» در طرح اصلاح قیمت انرژی چیست؟
با این وجود، هماکنون بهرهمندی اقشار ثروتمند از منابع یارانه انرژی کشور چندین برابر عموم مردم است، به عنوان مثال طبق آمار کنفرانس بهینهسازی مصرف انرژی، دهک دهم نسبت به دهک اول، ۱۷.۵ برابر بنزین، ۲.۷ برابر گاز و ۳.۴ برابر برق، یارانه بیشتری را دریافت میکنند. از طرفی دهکهای پردرآمد جامعه نه تنها مصرف بیشتری داشته و یارانه بیشتری دریافت میکنند، بلکه مقصران ناترازی انرژی و کسری بودجه ناشی از آن نیز هستند که نتیجه آن افزایش تورم و آسیب بیشتر به طبقات پایین جامعه است. بدین ترتیب در معادله فعلی، دهکهای بالا هم از یارانه بیشتر منتفعند و هم تورم بالا. دهکهای پایین هم از دو جنبه؛ یعنی یارانه کمتر و تورم بالا متضرر میشوند. تاکنون در دولت چهاردهم ۵ اقدام جزئی برای اصلاح قیمت انرژی در حاملهای سوخت هواپیما، بنزین سوپر، گاز خانگی، برق خانگی و گاز مایع انجام شده که به بررسی نتایج آن و پیوست عدالت در این طرحها میپردازیم.