رئیسجمهور در بازگشت از اجلاس بریکس: ظهور و قدرتیابی مجموعه اقتصادی «بریکس» میتواند نظم جدیدی با محوریت «جهان جنوب» شکل دهد، البته این جهان، فراتر از مفهوم «توسعهنیافتگی» است و میتواند به «نظم ساختگی فعلی» پایان دهد
عضویت در «بریکس» چرا مهم است؟ شاید این مهمترین سؤال درباره جدیدترین مجموعه بینالمللی است که دولت سیزدهم در راستای سیاست خارجی جامع، متوازن و مبتنی بر همگرایی، توسعه روابط با سازمانهای بینالمللی و منطقهای به عضویت آن درآمده و هرچند از سوی برخی سیاستبازان مورد تخطئه قرار گرفته است، اما جمعی از سیاستمداران نیز فارغ از اختلافنظرهای تاکتیکی از آن استقبال کردهاند. نیک میدانیم پیمانها و ائتلافهای اقتصادی از ابزارهای پیشبرد سیاستهای کنشگران اصلی بینالمللی در جهت ساخت نظم مدنظر خود در عرصه روابط بینالملل هستند که گاه ذیل موضوعات بخشی مانند پیمانهای پولی و دغدغههای اقلیمی شکل میگیرند و گاه در سطحی فراگیر طراحی و اجرا میشوند. سرعت بخشیدن به فرایند عضویت در سازمان همکاری شانگهای، تعمیق روابط با اتحادیه اقتصادی اوراسیا و فعالتر کردن همکاریها با سازماناکو اگرچه با تقویت سیاست چندجانبهگرایی از سوی دولت سیزدهم به نتیجه رسیده است، اما نفع همگانی دارد.
بریکس (BRICS) نام گروهی از کشورهای قدرتمند اقتصادی نوظهور است که از به هم پیوستن حروف اول نام انگلیسی کشورهای عضو یعنی برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقایجنوبی تشکیل شده است. در ابتدا نام این گروه «بریک» بود، اما پس از پیوستن آفریقایجنوبی به «بریکس» تغییر نام یافت.
به باور صاحبنظران، این مجموعه اقتصادی در کوتاهمدت به دنبال تغییر نرم در سازوکارهای جهانی و در بلندمدت به دنبال ایجاد تغییرات جدی و جدید در نظم بینالمللی است. ظهور و قدرتیابی مجموعه اقتصادی «بریکس» میتواند نظم جدیدی با محوریت «جهان جنوب» شکل دهد، البته این جهان، فراتر از مفهوم «توسعهنیافتگی» است و میتواند به «نظم ساختگی فعلی» پایان دهد و طبعاً در «جهان جنوب»، صرفاً چند کشور فعلی، قادر نخواهند بود برای یک «جهان» تصمیم بگیرند.
مقابله با یکجانبهگرایی
سیدابراهیم رئیسی رئیسجمهور ایران شامگاه چهارشنبه به منظور شرکت در پانزدهمین نشست سران «بریکس» به دعوت رسمی «سیریل رامافوزا» رئیسجمهور آفریقایجنوبی، عازم شهر ژوهانسبورگ محل برگزاری این اجلاس شد. او بامداد پنجشنبه به وقت محلی با استقبال وزیر تجارت این کشور وارد شهر پرتوریا شد. رئیسی پیش از عزیمت با بیان اینکه ارتباط با همه کشورهای مستقل در دستور کار سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است، گفت: گروه بریکس توانسته است کشورهای مستقل را با هدف مشترک همکاریهای اقتصادی و مقابله با یکجانبهگرایی گرد هم آورد و بدون تردید یکی از قدرتهای نوظهور جهان است که دوستان بسیاری در جهان دارد.
رئیسجمهور در ادامه وجود ظرفیتهایی همچون در اختیار داشتن ۴۰درصد جمعیت و یکچهارم خشکی جهان را از جمله مزیتهای کمنظیر گروه بریکس دانست و افزود: قطعاً ظرفیتهای جمهوری اسلامی ایران زمینه بسیار مناسبی در جهت توسعه همکاری با این گروه اقتصادی خواهد بود.
رئیسی در ادامه شرکت در اجلاس سران گروه بریکس و اعلام مواضع جمهوری اسلامی ایران و همچنین دیدار و گفتگو با سران این گروه و شرکتکنندگان در این اجلاس را از جمله اهداف سفر خود به آفریقایجنوبی عنوان کرد و اظهار داشت: در همه برنامههای این سفر توسعه همکاری و تبادلات اقتصادی با شرکتکنندگان این اجلاس دنبال و قطعاً به تبادل ظرفیتها با کشورهای عضو منجر خواهد شد.
ایران به عضویت اصلی بریکس درآمد
«سیریل رامافوسا» رئیسجمهور آفریقایجنوبی صبح روز پنجشنبه در آغاز نشست «بریکس پلاس» در کنفرانس خبری مشترک سران «بریکس» موافقت پنج عضو اصلی این گروه با عضویت اصلی جمهوری اسلامی ایران، عربستانسعودی، اماراتمتحدهعربی، مصر، اتیوپی و آرژانتین را اعلام کرد. در ادامه رئیسجمهور برزیل، نخستوزیر هند، رئیسجمهور چین و رئیسجمهور روسیه که به شکل ویدئوکنفرانس در این نشست حضور داشت نیز در سخنانی با تأکید بر این موضوع، ورود اعضای جدید به بریکس را باعث رونق بیشتر این گروه و توان اثرگذاری بیشتر آن در نظم جهانی دانستند. عضویت ایران، عربستان، امارات، مصر، اتیوپی و آرژانتین از ابتدای ژانویه ۲۰۲۴ رسمیت خواهد یافت.
فواید تاریخساز
رئیسجمهور کشورمان در پانزدهمین نشست گروه «بریکس» در ژوهانسبورگ آفریقایجنوبی ابتدا با تشکر از دولت و ملت آفریقایجنوبی به خاطر دعوت و میزبانی گرم سپاسگزاری کرد و خطاب به «سیریل رامافوسا» رئیسجمهور آفریقایجنوبی گفت: «لازم است از جنابعالی و رؤسای محترم جمهور چین، روسیه، برزیل و نخست وزیر محترم هند به جهت فراهم کردن این فرصت تشکر کنم و خرسندی خویش را از حضور در جمع همکاران عزیزم از قاره آفریقا و کشورهای دوست بریکس نیز ابراز دارم. بدون تردید تصمیم اعضای بریکس برای گسترش گروه، اقدامی قابل تقدیر است که مسیر توسعه جهانی را در بستر عدالت هموار میکند. مطمئناً فواید عضویت جمهوری اسلامی ایران در گروه بریکس تاریخساز خواهد شد و فصلی نو و گامی قویتر در جهت عدالت، انصاف، اخلاق و صلح پایدار در صحنه بینالمللی رقم خواهد زد.»
سرمایه «جهان جنوب»
وی افزود: «این سومین بار است که کشور آفریقایجنوبی ریاست بریکس را بر عهده گرفته است. در هر سه نوبت، اهتمام آفریقایجنوبی به تقویت همکاری و شراکت اقتصادی در گروه بریکس و قاره آفریقا ستودنی است. قاره آفریقا یکی از سرمایههای اصلی «جهان جنوب» است. تنوع غنی فرهنگی، قومی و زبانی در کنار مناظر زیبای طبیعی و منابع سرشار معدنی، این قاره را متمایز کرده است. خوشبختانه وزن سیاسی و اقتصادی قاره آفریقا روزبهروز رو به افزایش است و بخش مهمی از آتیه جهان در حال توسعه در این پهنه جغرافیایی در حال رقم خوردن است.»