اقتصاد۲۴- شهر ری، با قدمتی هشتهزارساله و آثار تاریخی فراوان از دوران پیش از تاریخ و اسلامی، همواره یکی از کانونهای مهم فرهنگی و تمدنی ایران بهشمار میرود. از جمله این آثار میتوان به کوه نقارهخانه و گورستان تاریخی زیرین ری اشاره کرد که در حال حاضر با تهدید جدی تخریب روبهرو هستند. این منطقه که بهویژه در حوزه تاریخی و فرهنگی از اهمیت بالایی برخوردار است، درنتیجه پروژههای عمرانی و ساختوسازهای شهری بهشدت آسیب دیده است.
یکی از پروژههایی که موجب نگرانیهای بسیاری در میان باستانشناسان و مسئولان میراثفرهنگی شده، پروژه «بام ری» است. این پروژه گردشگری، بهویژه در قسمتهای با اهمیت محوطه تاریخی ری اجرا میشود که بسیاری از باستانشناسان و کارشناسان میراثفرهنگی معتقدند این اقدامات نهتنها بهطور مستقیم به تخریب آثار تاریخی و ثبتشده منجر میشود، بلکه ممکن است پیامدهای جبرانناپذیری برای این میراث فرهنگی داشته باشد. یکی از مهمترین محوطههای تاریخی در این منطقه، گورستانی هزارساله است که در دامنه کوه نقارهخانه قرار دارد. اکنون در پی خاکبرداری و تسطیح برای احداث پروژههای جدید، از بین رفته است. مدیر پایگاه میراث ملی ری، «قدیر افروند»، به ایلنا گفته است بیش از ۷۰ درصد از این محوطه تاریخی بهدلیل عملیاتهای عمرانی تخریب شده و آثار برجها و آرامگاههای تاریخی بهطور کامل نابود شدهاند.
گورستان تاریخی زیرین ری، که پیشازاین توسط باستانشناسان بزرگی همچون «یحیی کوثری» و «شهریار عدل» شناسایی و کاوش شده است، شامل ۱۱۸ برج آرامگاه است. این گورستان چندهزارساله که در گذشته بهعنوان یک «شهر مردگان» مشابه نکروپولیس آتن شناخته میشد، یکی از مهمترین آثار تاریخی و باستانی ری است. اما پروژه بام ری که با هدف ایجاد تفرجگاه و جاذبه گردشگری در این منطقه آغاز شده است، موجب تخریب بخشهای گستردهای از این محوطه تاریخی شده است.
«قدیر افروند»، مدیر پایگاه میراث ملی ری، به ایلنا گفته است شهرداری ری برای احداث این پروژه، اقدام به خاکبرداری، تسطیح و خیابانکشی در این محوطه تاریخی کرده است. او میگوید: «در مقاله شهریار عدل آمده است، در گورستان هزارساله ری ۱۱۸ برجآرامگاه شناسایی شده است. اما شما دیگر هیچ نشانی از آنها در این محوطه تاریخی مشاهده نمیکنید. شهرداری و مدیریت شهری ری برای احداث پروژه بام ری، غیرمسئولانه روی آثار و بقایای این آرامگاهها خاک ریخته و همانطورکه میبینید جز دو-سه آرامگاه هیچ نشان دیگری از این ۱۱۸ آرامگاه وجود ندارد.»