اقتصاد۲۴- اصل اول در سرمایهگذاری، «حفظ سرمایه» است. اصل دوم، «نقدشوندگی» است که اهمیت حیاتی دارد. از منظر مالی رفتاری، انسانها برخلاف تصور رایج، عقلایی تصمیم نمیگیرند. مطالعات نشان میدهد که احساسات، به ویژه ترس و طمع، نقش اساسی در تصمیمگیریها دارند. بر اساس پژوهش ها، ترس چهار برابر طمع اثرگذارتر است؛ مسالهای که این روزها در سایه اخبار جنگ و فضای عدم اطمینان کاملا مشهود است. ترس، فضای روانی بازار را در بر گرفته و حساسیت به اخبار منفی را چند برابر کرده است.
تجربه سال ۱۳۹۹ نیز گویای آن است که در دورهای که بازار در حال رشد بود، فعالان از ریسکها چشم پوشی میکردند و حتی زمانی که نسبت قیمت به درآمد (P/E) بازار تا سطح ۳۷ بالا رفت، همچنان خریدها ادامه یافت. در آن زمان، مردم با توجیه هایی، چون «ارزش جایگزینی» یا «تجدید ارزیابی»، خود را قانع میکردند. اما این روزها شرایط معکوس است؛ همه چیز از منظر ریسک دیده میشود و نه فرصت.
در میان ریسکهای فعلی، ریسک سیاستهای دولت بیش از همه چشمگیر است: فروش گسترده اوراق در سالهای گذشته که خون بازار را مکیده، بحث افزایش نرخ انرژی و برق که بسیاری از صنایع بزرگ را در آستانه بحران قرار داده، و افزایش مالیاتها و عوارض که سودسازی شرکتها را کاهش دادهاند. به اینها اضافه کنید تصمیمات شبانه، بی ثباتی در قوانین، و ساختار معیوب بازار که تنها حدود ۲۰درصد سهام آن شناور است؛ از این مقدار نیز بخش بزرگی در دست شرکتهای دولتی است. از سوی دیگر، نگاهی به حجم فعالیت کدهای بورسی نشان میدهد که در اوج سال ۹۹، میانگین ارزش معاملات هر کد بورسی بیش از صد میلیون تومان بود؛ اما اکنون این عدد به محدوده ۱۰ تا ۲۰ میلیون تومان کاهش یافته است.