بگذارید با یک سؤال چالشی شروع کنم. صادقانه جواب دهید: برگردید به ۳۰ سال پیش، آیا آن موقع میتوانستیم رئیسجمهور شدن ترامپ را پیشبینی کنیم؟ ظهور بیت کوین را چه؟ ۱۱ سپتامبر را چه؟
جوان آنلاین: دکتر مجتبی لشکربلوکی در کانال شخصی خود در پیامرسان «بله» نوشت: بگذارید با یک سؤال چالشی شروع کنم. صادقانه جواب دهید: برگردید به ۳۰ سال پیش، آیا آن موقع میتوانستیم رئیسجمهور شدن ترامپ را پیشبینی کنیم؟ ظهور بیت کوین را چه؟ ۱۱ سپتامبر را چه؟
میتوانستیم پیشبینی کنیم چیزی وارد زندگیمان میشود که صبح را با آن آغاز میکنیم، شب با آن به رختخواب میرویم. مونس همیشگی ماست؛ داخل مترو، تاکسی، کلاس، اداره، مدرسه حتی دستشویی و حمام، موقع غذا خوردن و… هم آن را چک میکنیم (موبایل را میگویم). قطعاً نه! رأی آوردن خاتمی سال ۷۶، احمدینژاد ۸۴ و روحانی ۹۲ را چه؟ ممکن است الان بگویید قابل پیشبینی بود. این همان خطای رایجی است که به آن میگویند پس بینی! شما کرونا را هم پیشبینی میکردید که در طول دو سال ۹ هزار میلیارد دلار به اقتصاد جهان ضربه بزند؟ احتمالاً این را دیگر نمیتوانستید!
به اینها میگویند قوی سیاه! داستان قوی سیاه چیست؟ قبل از اینکه استرالیا کشف شود، همه ما فکر میکردیم که قوها سفیدند تا اینکه فهمیدیم در استرالیا قوهایی هستند که سفید نیستند اتفاقاً برعکس، سیاه هستند! میلیونها بار دیدن قوهای سفید باعث نمیشود که قوهای سیاه وجود نداشته باشند.
قوهای سیاه نماد، رخدادهای مبهوتکننده هستند. از آن جهت مبهوتکنندهاند که کسی آن را پیشبینی نمیکرد و برای آن هم آماده نبود. چرا؟ به این دلیل که ما آدمها با نگاه کردن به تجربه گذشته (تاریخ)، میخواهیم آینده را پیشبینی کنیم و خب بدیهی است که در گذشته موبایل اختراع نشده بود. داعش وجود نداشت. هیتلر به دنیا نیامده بود. اتحاد جماهیر شوروی فرونپاشیده بود و جنگ روسیه و اوکراین پیش نیامده بود یا اگر آمده بود ما اکنون فراموش کردیم.