اقتصاد۲۴- کاهش همزمان صادرات و واردات در بهار ۱۴۰۴، زنگ هشدار تازهای را برای تجارت خارجی ایران به صدا درآورده است؛ روندی که به باور کارشناسان، نه تنها ناشی از تنگناهای ارزی و نوسانات بازار جهانی، بلکه بازتابی از چالشهای ساختاری در سیاستهای تجاری و ضعف هماهنگی نهادی است. همزمان، ناترازی انرژی در بخشهایی مانند صنعت غذا، بحران نقدینگی، چالشهای تامین ارز و نبود برنامه مشخص صادراتی، تصویر نگرانکنندهتری از آینده اقتصادی کشور ترسیم میکند.
در سال ۱۴۰۳، تجارت خارجی غیرنفتی ایران رشد قابلتوجهی را تجربه کرد، اما در سه ماهه نخست ۱۴۰۴، این روند با کاهش در هر دو بخش صادرات و واردات مواجه شد؛ تغییری که میتواند نشانهای از چالشهای عمیقتر در ساختار تجارت خارجی کشور باشد. براساس آمار گمرک، در سال ۱۴۰۳ ارزش کل صادرات غیرنفتی ایران به ۵۷.۸ میلیارد دلار رسید که نسبت به سال قبل ۱۵.۶درصد افزایش داشت، اما در بهار ۱۴۰۴ صادرات به ۱۱.۶ میلیارد دلار کاهش یافت؛ افتی ۱۴.۴درصدی در ارزش و ۹.۳درصدی در وزن نسبت به مدت مشابه سال قبل. کاهش درآمدهای ارزی، افت کیفیت سبد صادراتی و تمرکز بر واردات مصرفی، همگی بر لزوم بازنگری در راهبردهای تجاری کشور و حرکت به سمت توسعه صادرات با ارزش افزوده بالا و واردات هدفمند تاکید دارند.
به باور کارشناسان، رکود تجاری ثبت شده در بهار ۱۴۰۴، تنها به محدودیتهای ارزی یا نوسانات نرخ ارز محدود نمیشود. عوامل ساختاری نظیر سیاستهای صادراتی، نبود مشوقهای پایدار و ناهماهنگی میان نهادهای تصمیمگیر نیز در افت صادرات و واردات موثر بودهاند.