اقتصاد۲۴- «اول قاچاق، دوم قاچاق، سوم قاچاق، چهارم تخریب زیستگاه!» «آرش حبیبیآزاد»، پرندهنگر، مهمترین تهدیدهای پیش روی حفاظت از پرندگان شکاری را اینطور دستهبندی میکند. اما قاچاق هم شیوههای مختلف دارد. «رضا کیامرزی»، دامپزشک و پژوهشگر پرندگان شکاری، از تغییر روشهای برداشت شکاریها از طبیعت در سالهای اخیر میگوید: «در گذشته، بیشتر جوجههای نابالغ صید میشدند، اما اکنون مشتریها تمایل بیشتری برای خرید پرندگان بالغ دارند. صید یک پرنده بالغ، از بین بردن چندین جوجه بالقوه است و چرخه تولید نسل را دچار اختلال میکند.» «ایمان ابراهیمی»، حفاظتگر، نیز روی موضوع دیگری تأکید دارد: «الگوی حفاظت ما از پرندگان، مشابه پستانداران و سایر گونهها، در محدوده مناطق چهارگانه است، درحالیکه قاچاق و صید آنها در مناطق آزاد اتفاق میافتد.» این روزها همزمان با شمارش پرندگان شکاری مهاجر توسط پرندهشناسان و پرندهنگرها در مناطق شمالی ایران، گروه دیگری هم سخت درگیر پرندگان هستند؛ قاچاقچیان و رابطهایشان. آنها در شمال و جنوب ایران به کار صید و زندهگیری و انتقال محمولههای پرندگان بومی و مهاجر به کشورهای عربی مشغولاند. دسته سومی هم داریم که پرندگان را از کشورهای آسیای میانه و مرزهای شرقی از ایران عبور میدهند تا به دست مشتریان برسانند؛ در بازار سیاه!
وارد فصل مهاجرت شکاریها شدهایم، دورهای که در آن صید و زندهگیری این گونهها با انگیزه قاچاق هم افزایش پیدا میکند. بهگفته رضا کیامرزی، پژوهشگر پرندگان شکاری، این روزها نمایشگاه ابوظبی در امارات در حال برگزاری است و کسانی که پرندههای شکاری و عمدتاً گونههای بزرگتر مانند جیر فالکون و بالابانهای بزرگ را پرورش میدهند، در این نمایشگاه پرندگان خود را عرضه میکنند. این نمایشگاه بینالمللی است و نهادهایی مانند IAF (انجمن بینالمللی بازداری و حفاظت از پرندگان شکاری) یا IUCN (اتحادیه جهانی حفاظت) نیز غرفه دارند. «تجربه من از حضور ۱۰ تا ۱۵ ساله در این نمایشگاه نشان میدهد پرندگانی که بهصورت قاچاق وارد شدهاند، در این نمایشگاه بهشکل علنی ارائه نمیشوند. اما اگر چند روز بعد به دبی یا شارجه بروید، مشاهده میکنید که چه حجم وسیعی از پرندههای صیدشده از کشورهای ایران، عراق، لیبی، افغانستان، پاکستان، چین، هند، ازبکستان و دیگر کشورهای شمالی وارد این بازارها میشوند. نکته جالب اینکه در فضای مجازی خودشان بهصورت علنی اعلام میکنند که پرنده شکاری وحش وارد شده، شماره تماس و آدرس نیز ارائه میدهند.»
از نظر این دامپزشک همزمان با بازار و حراج رسمی، یک بازار موازی همیشه وجود دارد. «گرچه تعداد پرندگان پرورشی و کسانی که این پرندگان را پرورش میدهند، افزایش یافته است، اما گروهی همیشه طالب خواهان پرندگان وحشی هستند و این خواسته همچنان پابرجاست.»