اقتصاد۲۴- میرا قربانی فر – صبح که زهره از خانهاش در حاشیه اصفهان بیرون آمد، ترک باریکی را دید که از گوشه حیاط تا پای درخت انار کشیده شده بود. استادکار گفت «چیزی نیست، بندکشی میخواهد». سه ماه بعد، ترک آنقدر دهان باز کرد که لوله آب شکافت، دیوار پذیرایی نشست و درِ آهنی دیگر بسته نشد. شوهرش که راننده وانت است، هر هفته یکبار به اداره آب میرود تا شاید مجوز حفر چاه کمعمق بگیرد؛ مأمور میگوید آبخوان خالی است و هر حفاری تازه یعنی فروتر رفتن زمین. در روستای پدری زهره نیز شکافها از کنار مزرعه میگذرند و تا نزدیکی جاده میرسند؛ پیرمردها میگویند «زمین نفسش بریده».
این یک قصه تکاندهنده از هزاران خانوادهای است که حالا دیگر بیصدا زیر پایشان خالی میشود؛ پدیدهای برگشتناپذیر که بارشهای مقطعی هم درمانش نمیکند.
ایران، به دلیل دههها مدیریت نادرست آب و توسعه نامتوازن، امروز در زمره رکوردداران جهانی فرونشست زمین ایستاده است؛ تهدیدی که فقط خانهها و راهها را نمیشکند، بلکه بنیان امنیت سرزمینی، اقتصاد محلی، گردشگری و میراث تاریخی را هم نشانه رفته است.
این بحران تنها محدود به مناطق خشک یا زمینهای کشاورزی نیست؛ شهرهای بزرگ نیز به تدریج آثار فرونشست را تجربه میکنند. ترکها و نشستهای ناگهانی در خیابانها و ساختمانها، افت کیفیت زیرساختهای حیاتی و افزایش هزینههای نگهداری، همه گواهی بر این واقعیتاند که فرونشست زمین، تهدیدی ملی است که نیازمند توجه فوری و برنامهریزی بلندمدت است.