اقتصاد۲۴- شنبه ۸ شهریور ۱۴۰۴، بازار سرمایه ایران در حالی آغاز به کار کرد که فضای عمومی اقتصاد کشور تحت تأثیر شدید تحولات سیاسی بینالمللی قرار گرفته بود. فعالشدن رسمی مکانیسم حل اختلاف توسط تروئیکای اروپایی، نهتنها بازار ارز را با شوک جدیدی مواجه کرد، بلکه سایه سنگین خود را بر بورس نیز انداخت؛ بازاری که در ماههای اخیر با نوسانات پیدرپی، به دنبال یافتن نقطهای برای ثبات و بازگشت اعتماد سرمایهگذاران بود.
مکانیسم ماشه، که در چارچوب قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل تعریف شده، بهعنوان ابزاری برای بازگرداندن تحریمهای بینالمللی علیه ایران در صورت عدم پایبندی به تعهدات برجامی، حالا در یک قدمی اجرا قرار دارد. سه کشور اروپایی عضو برجام با ارسال نامهای رسمی به شورای امنیت، فرآیند حل اختلاف را فعال کردهاند؛ اقدامی که میتواند ظرف ۳۰ روز آینده، به بازگشت خودکار تحریمهای سازمان ملل منجر شود، مگر آنکه توافق جدیدی حاصل شود. این تحول، بهویژه در شرایطی که اقتصاد ایران با چالشهای داخلی نظیر تورم بالا، کاهش ارزش پول ملی و افت نقدینگی در بازار سرمایه مواجه است، میتواند تبعاتی گسترده بر روند معاملات بورس داشته باشد.
در نخستین ساعات معاملات روز شنبه، شاخص کل بورس تهران با افتی محسوس مواجه شد و کانال ۲.۴ میلیونی را از دست داد. بسیاری از نمادهای بزرگ با فشار فروش مواجه شدند. ارزش صفوف فروش پنج خط اول سهام بار دیگر از سه همت گذشت در حالی که ارزش صفهای خرید فقط ۴۷۰ میلیارد تومان بود. این واکنش منفی، بیش از آنکه ناشی از عملکرد مالی شرکتها باشد، حاصل فضای روانی ناشی از نگرانیهای سیاسی و اقتصادی است. سرمایهگذاران، با توجه به تجربههای پیشین از تأثیر تحریمها بر سودآوری شرکتهای صادراتمحور و محدودیتهای بانکی، ترجیح دادهاند موقعیتهای پرریسک خود را کاهش دهند و به سمت نقدشوندگی حرکت کنند.