اقتصاد۲۴- یکی از ویژگیهای بارز توسعه صنعتی ایران در دهههای گذشته، اتکای گسترده آن به مزیت انرژی ارزان بوده است. وجود منابع فراوان نفت و گاز و عرضه ارزان برق، این امکان را فراهم میکرد که صنایع بزرگ، بهویژه در حوزههایی همچون فولاد، پتروشیمی، سیمان و آلومینیوم، با هزینه انرژی کمتر از رقبای خارجی به تولید بپردازند و در بازارهای داخلی و جهانی رقابتپذیر باشند. این مزیت، در شرایطی که بسیاری از کشورهای صنعتی برای تامین انرژی خود وابسته به واردات بودند، عاملی تعیینکننده برای شکلگیری صنایع انرژیبر در ایران محسوب میشد.
با این حال، این سیاست مبتنی بر انرژی ارزان از ابتدا با چالشهای بنیادی همراه بود. نخست آنکه سرمایهگذاری کافی در بهینهسازی مصرف و ارتقای فناوری انجام نشد و صنایع کشور به طور عمده با ماشینآلات پرمصرف و راندمان پایین به فعالیت ادامه دادند. دوم آنکه اتکای بیش از حد به یارانه انرژی موجب شد بخش صنعت از نوآوری در کاهش هزینهها و افزایش بهرهوری غافل بماند. در واقع، همان عاملی که در کوتاهمدت به سود صنایع بود، در بلندمدت به مانعی برای تحول ساختاری و رقابتپذیری پایدار بدل شد.
در سالهای اخیر، روندی متفاوت شکل گرفت که نشان از تغییر تدریجی در سیاست انرژی کشور دارد. تعرفههای برق و گاز صنایع، بهویژه از ابتدای دهه ۱۴۰۰، با رشد چشمگیری مواجه شده است.