از امام صادق(علیه السلام) نقل میکند: «خداوند به پشه مثال زد، زیرا با این کوچکیش آنچه در فیل خلق شده در او خلق شده و علاوه بر آن دو عضو زیادتر هم دارد» (ج1، ص111). این روایات در مجامع و تفاسیر روایی همچون (فیض کاشانی، ملامحسن، م 1091ق، تفسیر صافی)، (عروسی حویزی، عبد علیبنجمعه، م1112ق، نورالثقلین) و… ذیل آیات مربوطه گردآوری شدهاند.
آب زمینهساز حیات
زیرا اولاً استدلال به آیه سوره نور تمام نیست، چون آب در آن آیه نکره است و میتواند تنویع را برساند که احتمالاً نظر به آبی خاص با ترکیبات ویژه دارد مانند نطفه، که نتیجه آن گوناگونی جانوران است، چه این که در ادامه نیز میفرماید (فَمِنْهُم مَن یَمْشِی عَلَى بَطْنِهِ وَمِنْهُم مَن یَمْشِی عَلَى رِجْلَیْنِ وَمِنْهُم مَن یَمْشِی عَلَى أَرْبَعٍ یَخْلُقُ اللَّهُ مَا یَشَاءُ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ)، «پس برخى از آنها كسانى هستند كه بر شكم خود راه مىروند و برخى از آنها كسانى هستند كه بر دو پاى خود راه مىروند و برخى از آنها كسانى هستند كه بر چهار (پا) راه مىروند؛ خدا آنچه را بخواهد مىآفریند، [چرا] كه خدا بر هر چیزى تواناست».
آب نقش مهمی در تعدیل درجه حرارت محیط زیست به عهده دارد. هنگامی که دمای کره زمین بالا میرود آب مقدار انرژی زیادی را به خود جذب میکند تا دمای آن یك درجه افزایش یابد و هنگامی که سرد میشود میزان انرژی زیادی را به محیط پس میدهد تا دمای آن یک درجه کاهش یابد. این مسأله در شبانهروز و همچنین با جریان آبهای قطبی و… در کل زمین باعث تنظیم و تعدیل دمای کره زمین میشود.
اما در این جا معرفه است و «ال» آن میتواند عهد ذهنی بوده و اشاره به همین آب معهود باشد؛ در نتیجه با متفاوت شدن این دو، استدلال از یكی بر دیگری با مشكل مواجه میشود. ثانیاً در صورتی كه فقط همین معنی اراده شده بود از همان ماده «خلق» استفاده میشد، اما با توجه به تأثیراتی که آب در کلیه مراحل حیات دارد به نظر میرسد این کلمه «جعل» میتواند معنای وسیعتری داشته، شروع حیات، بقاء حیات و تأمین بسیاری از شرایط حیات را هم در برگیرد.