در بدن هر فرد در دوران بارداری تغییراتی ایجاد میشود. این تغییرات در بدن همه بارداران به یک شکل نیست و ممکن است تفاوتهایی داشته باشد. دکتر کتایون برجیس، متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ نازایی در مورد تغییرات بدن در بارداری و پس از آن و تاثیر بارداری بر سلامت افراد و کاهش یا تشدید بیماریها نکاتی را مطرح کردهاند که حتما به مادران باردار برای حفظ سلامتشان کمک خواهد کرد.
انــدازه رحم تغییر میکند
یکی از مهمترین تغییراتی که در اثر بارداری در بدن مادر به وجود میآید تغییرات در رحم است. در طول دوران بارداری با رشد جنین اندازه رحم مادر نیز بزرگتر میشود. رحم مادر به اندازهای بزرگ میشود که جنین، جفت و کیسه در آن جای بگیرند. ممکن است وزن مادر در 3 ماهه اول بارداری به دلیل حالت تهوع و استفراغ اضافه نشود. بعضی افراد هم ممکن است وزنشان کاهش یابد. در 3 ماهه دوم بارداری به تدریج این مشکل حل میشود و مادر
یکی از مهمترین تغییراتی که در اثر بارداری در بدن مادر به وجود میآید تغییرات در رحم است. در طول دوران بارداری با رشد جنین اندازه رحم مادر نیز بزرگتر میشود. رحم مادر به اندازهای بزرگ میشود که جنین، جفت و کیسه در آن جای بگیرند. ممکن است وزن مادر در 3 ماهه اول بارداری به دلیل حالت تهوع و استفراغ اضافه نشود. بعضی افراد هم ممکن است وزنشان کاهش یابد.
تغییر وزن مادر
رحم کوچک میشود
در هنگام زایمان رحم به اندازهای بزرگ است که تقریبا ۲۵ برابر اندازه رحم یک فرد غیرباردار است. انقباضات رحم بعد از تولد نوزاد تمام نمیشود. پس از زایمان رحم شروع به جمع شدن و کوچک شدن میکند. رحم به سرعت جمع میشود و درطول یک هفته اندازه آن به نصف اندازه رحم در هنگام زایمان میرسد. در هنگام زایمان رحم تا ناف مریض میرسد که بعد از گذشت ۲ هفته از زایمان در لگن حقیقی قرار میگیرد و اندازه رحم تقریبا به اندازه قبل از بارداری میرسد. در دوران بارداری به دلیل رشد رحم، اعضای داخلی بدن از جمله معده، روده کوچک و بزرگ و مثانه به بالا و به طرفین رانده میشوند. پس از تولد نوزاد اعضای داخلی به محل قبلی خود برمیگردند.
تغییرات هورمونی
تغییرات هورمونی بعد از زایمان بر دستگاه عصبی مرکزی تاثیر میگذارد و باعث تحریک احساسات مادر در ماههای اول پس از زایمان میشود. مادران احساس افسردگی و فشار روحی دارند. به این دوران، افسردگی پس از زایمان گفته میشود. اگر احساس مادر فقط در حد کم شدن علاقه باشد و علائم خفیف باشد، نگرانی ندارد و برطرف میشود. ولی در صورتی که مادر رفتار غیرطبیعی و غیرمعقول در مورد خود و نوزاد نشان دهد، به سرعت باید به
فشار خون
فشار خون در بارداری هم یکی از بیماریهایی است که در کشور ما شایع است. بعد از تشخیص این بیماری در فرد باردار باید حتما برای فشار خون هم غربالگری انجام شود. فشار خون باید کنترل شود و رژیم غذایی باید رعایت شود. فرد حتما باید به متخصص تغذیه مراجعه کند تا رژیم غذایی مناسب به او داده شود. به عنوان مثال محدودیت مصرف نمک رعایت شود و سابقه ابتلا در خانواده بررسی شود. پزشک متخصص با توجه به سابقه کامل بیمار تمام سوابق را در او بررسی میکند. تمام آزمایشهای لازم انجام میشود. اقدامات لازم تشخیص و درمان مانند کنترل وزن، فشار خون، میزان دفع ادرار، تستهای بررسی فعالیت کلیوی و بررسی سلامت جنین انجام میشود.
میگرن
سردردهای میگرنی هم یکی دیگر از بیماریهایی است که به طور شایع در بارداری دیده میشود. افراد مبتلا به میگرن قبل از بارداری باید حتما با پزشک خود مشورت کنند. فردی که به میگرن مبتلاست مشاوره جدی با پزشک لازم دارد. افرادی که میگرن دارند در طول بارداری داروهایی مانند ارگوتامین نباید مصرف کنند چرا که با خطر سقط
اگر فردی آسم داشته باشد یکسوم احتمال تشدید آن و یکسوم احتمال کاهش بیماری وجود دارد. علائم آسم قبل از بارداری با بعد از آن تفاوتی ندارد. فرد باردار باید حتما تحت نظر متخصص ریه باشد.
بیماری ام اس
در بیماریهایی مانند ام اس و لوپوس سیستم ایمنی بدن تضعیف میشود. افرادی که این بیماریها را دارند قبل از اقدام به بارداری باید با پزشک فوق تخصص خود مشورت کنند. در صورتی که بیماریشان قابل کنترل باشد و کمترین خطر را داشته باشد، میتوانند با نظر پزشکشان باردار شوند و از آن دسته داروهایی که در بارداری مجاز است، مصرف کنند. ام اس بیماری مزمن التهابی سیستم اعصاب مرکزی مغز و نخاع است. یک بیماری خود ایمنی که به دنبال اثر نقص سیستم ایمنی علیه ماده سفید میلین آنتیبادی و در نتیجه پلاکهایی تولید میکند. این پلاکها در پالسهای عصبی اختلال ایجاد میکنند. افرادی که ام اس دارند ممکن است مشکلی هم در بارداری پیدا نکنند ولی باید حتما با پزشک خود مشاوره پزشکی داشته باشند.
آرتریت روماتوئید
آرتریت روماتوئید عبارت است از یک بیماری طولانی مدت که طی آن مفصل به همراه عضلات، غشاهای پوشاننده و غضروف متأثر میشوند. این بیماری در زنان 3 برابر شایعتر است. این افراد هم باید با پزشک متخصص خود مشورت کنند. ممکن است این بیماری در بارداری کاهش یا تشدید یابد.
لوپوس
لوپوس یک اختلال در سیستم ایمنی بدن است. در این بیماری، سلولهای ایمنی به بافتهای سالم بدن حمله میکنند و موجب التهاب و تخریب بافت میشوند. در مورد بیماری لوپوس در بارداری هم باید گفت ممکن است بیماری تشدید یا کاهش یابد. نکته مهم این است که فرد قبل از اقدام به بارداری با پزشک متخصص خود مشورت کند و با اجازه پزشک باردار شود.
طبق این تحقیقات مادران صبورترند. افزایش هوش و ذکاوت زنان در اثر مادر شدن تنها فواید روانی و ذهنی مادر شدن نیست چرا که محققان ثابت کردهاند مادر در برابر فشارها و استرسهای روانی آرامتر و منطقیتر است. آنها معتقدند، ترشح هورمونهای دوران بارداری که باعث میشود مغز مادر با شرایط جدید بچهدار شدن تطابق پیدا کند، باعث افزایش صبر و تحمل او میشود.
به این عوارض دقت کنید
به علت افزایش نیاز به اکسیژن طی بارداری و تغییراتی که به علت فشار رحم بر قفسه سینه ایجاد میشود بیماریهای ریوی و علائم آن در طول بارداری وخامت بیشتری پیدا میکند.
تغییرات در مثانه به دلیلی نزدیک به رحم در این دوران دیده میشود و در اوایل بارداری به دلیل بزرگ شدن رحم و تحرک مثانه تکرر ادرار به وجود میآید. در اواخر بارداری به دلیل چرخیدن سر جنین به پایین و تحرک مثانه توسط آن باز تکرر ادرار وجود دارد.
هیپوتیروئید در بارداری افزایش زیادی دارد تا نیازهای جنین را برآورده کند.
به علت فشار رحم و به منظور تحمل وزن طی بارداری گودی کمر بیشتر میشود که افزایش آن میتواند باعث ایجاد درد استخوان در اندامها شود.
از حدود هفته ۱۲ بارداری دشواری در به خواب رفتن و کاهش ساعات خواب شبانه و همچنین بیدار شدنهای مکرر ایجاد میشود که تا پایان بارداری ادامه دارد.