در فرهنگ غنی اسلام، هیچ عملی به اندازه نجات جان انسانها ارزش والایی ندارد. قرآن کریم این حقیقت را در آیاتی روشن گره زده است به جایی که نجات یک انسان را نجات تمام بشریت معرفی میکند. از همین دریچه است که کمک به همنوع و دستگیری از گرفتاران نه یک انتخاب اخلاقی، بلکه یک تکلیف دینی و انسانی تلقی میشود.
در میان آسیبپذیرترین اقشار جامعه، زندانیانی هستند که نه به دلیل جرم عمدی و نه به قصد ارتکاب جنایت، پشت میلههای زندان اسیر شدهاند، بلکه صرفاً یک حادثه، یک تصادف یا یک بدهی مالی غیرعمد، زندگی آنها و خانوادههایشان را دگرگون کرده است.
فلسفه تأسیس ستاد دیه در سال ۱۳۶۹ توسط شهید لاجوردی، دقیقاً از همین نگاه نشأت میگیرد؛ نگاهی که نمیتوانست بیتفاوت از کنار افرادی بگذرد که همواره در لیست زندانیان باقی میمانند، نه به خاطر جرمی که مرتکب شدهاند، بلکه به دلیل بدهی مالی ناشی از دیه یا خسارتی که توان پرداخت آن را ندارند. ستاد دیه پلی است میان این زندانیانِ ناخواسته و جامعهای که میتواند با کمکهای خود، طعم آزادی را دوباره به کام آنها بازگرداند.
وی با اشاره به آسیبهای حبس برای این دسته از زندانیان تأکید کرد: این افراد میبایست هیچ سابقه کیفری نداشته باشند و صرفاً بر اثر یک اتفاق و عجز از پرداخت بدهی وارد زندان شوند. حضور آنها در کنار مجرمین حرفهای میتواند مسیر زندگیشان را تحت تأثیر قرار دهد. همچنین حبس سرپرست خانواده، آسیبهای جدی به همسر و فرزندان وارد میکند و هزینههای زیادی نیز بر دوش خانوادهها و دولت تحمیل میشود.