ابزارهای عبور از محدودیتهای اینترنتی، یک اکوسیستم اقتصادی ایجاد کردهاند که با همکاری فیلترینگ و تحریمها و با رشد تصاعدی هر روز گسترش بیشتری پیدا میکنند. این ابزارها همنشین زیست مجازی ایرانیان شدهاند و به نظر میرسد علاوهبر آنچه به عنوان مافیای فیلترینگ نام برده میشود، فیلترشکنها حاصل همکاری دهها هزار جزیره مستقل با مشتریان محدود هستند. در این بازار مکاره نبود دادهها باعث شده تا تصمیمگیری هم دشوار شود.
به گزارش پیوست، روشهای خلاقانه عبور از فیلتر مانند تونل میان سرورهای داخلی و خارجی، جعل ترافیک وب و مواردی از این دست، اگر چه رونق فوقالعادهای برای شرکتهای میزبانی وب و فروش دامنه به همراه داشت اما دستاورد مهم آن توسعه دانش فنی میان کاربران اینترنت بود که حالا مجبور بودند بهدنبال روشهای جدید، پیچیده و مؤثری برای استفاده از دنیای آزاد باشند. این روشها حتی منجر به شکلگیری اجتماعی از کاربران ایرانی و چینی شد که در گروهها و کانالهای خود تجربیات مقابله با سانسور را به اشتراک میگذاشتند. استفاده از سرورهای متعدد v2ray با نشانیهای متنوع، بهکارگیری ورکرها در سرویس رایانش ابری کلادفلر، دسترسی با روشهای غیرمعمول مانند SSH تنها گوشهای از ابتکارات کاربران برای مقابله با روشهای محدودسازی بود که تأثیر جدی روی افزایش هزینه کاربران داشت. عمده این سرورها در سیستمهای خارج از ایران مانند هتزنر قرار دارند که تحت تأثیر مستقیم قیمت دلار است.
از سوی دیگر مقابله با فیلترشکنها نیز بهطور بسیار جدی توسط نهادهای مختلف پیگیری شد. به همین دلیل در کنار روشهای قدیمی مانند فیلتر DNS، کلمهکلیدی یا IP اکنون بررسی SNI و تضعیف یا مسدودسازی پروتکلهای امن نیز در دستور کار قرار دارد. این روشها اگرچه میتوانند آسیبپذیری شبکه را افزایش دهند اما در مقابل امکان تحلیل ترافیک با استفاده از روشهایی مانند بازرسی عمیق بستهها (DPI) را فراهم میکنند.
به همین دلیل است که نسبت ترافیک HTTP/3 و توزیع پروتکل QUIC از سهم ۳۶ درصدی در زمستان سال گذشته اکنون به ۱۶ درصد رسیده است.