تغییرات رخ داده در اینترنت ایران به نظر میرسد صرفاً اختلال موقت نیست، بلکه نشانه یک تحول پایدار در معماری شبکه ملی است. این تحول ساختاری، شامل مسدودسازی پروتکلهای خاص، تمرکز بازرسی در نقاط مرزی شبکه و ایجاد محدودیتهای عملکردی هدفمند است.
بهگزارش پیوست، بعد از خاموشی زیانبار اینترنت در دیماه، دادهها یک اختلال تثبیتشده را نشان میدهند. این تحول، فرضیه حرکت از معماری اینترنت «باز و توزیعشده» به مدل «اینترانت ملی» با درگاه بینالمللی کنترلشده را تقویت میکند. طراحی جدید شبکه به گونهای است که تمامی ترافیک، حتی ترافیک رمزنگاری شده، قابل بازرسی و ردیابی است، بدون اینکه اتصال کاربران به ظاهر قطع شود. این سطح از کنترل نیازمند زیرساخت DPI چندلایه و متمرکز است. در این طراحی جدید، انواع سرویسهای بومی و ملی از درگاه دولت تا پیامرسانهای داخلی نقش کلیدی خواهند داشت شاید به همین دلیل است که خدمات حاکمیتی از صدا و سیما تا سرویسهای پست و قضائی در ابزارهای پیامرسان تجمیع شدهاند.
در این گزارش چندین بار عبارت DPI را خواهید خواند که به معنی بازرسی عمیق بستهها است. در این روش هر بسته داده فراتر از اطلاعات هدر آن بررسی میشود تا محتوا، پروتکل و رفتار ترافیک را شناسایی، طبقهبندی و در صورت نیاز مدیریت یا مسدود کند. در واقع میتوان گفت DPI بهنوعی چشمان فیلترینگ است که از سالها پیش وجود داشته ولی اکنون با یک سیستم مدیریت ترافیک ترکیب شده است.