فضای مجازی ایران در یک دهه و نیم گذشته شاهد دراماتیکترین چرخش کارکردی در مفهوم زیرساخت ارتباطی خود بوده است. پروژهای که در آغاز دهه ۹۰ ابزاری برای رفاه، ارزانی و سرعت تلقی میشد، تحت تأثیر بحرانهای سیاسی، تنشهای نظامی و حملات سایبری تغییر ماهیت داد.
بررسی مواضع مسئولان و بخش خصوصی نشان میدهد «شبکه ملی اطلاعات» فراتر از یک بحث فنی، به میدان نبرد گفتمانی میان توسعه اقتصاد دیجیتال و خاکریز پدافند سایبری تبدیل شده است. با تغییر وزن واژگان، جایگاه کاربر نیز نازل شد. شهروندی که در آغاز مسیر، مطالبهگر کیفیت و دسترسی بهتر بود، بهتدریج در زبان حکمرانی به سوژهای برای مدیریت، صیانت، هدایت یا طبقهبندی دسترسی تبدیل شد.
ریشههای شبکه ملی اطلاعات به بیش از ۲۰ سال قبل یعنی سال ۱۳۸۴ بازمیگردد. زمانی که طرحی با عنوان «اینترنت ملی» نخستین بار در ایران، توسط عبدالمجید ریاضی، معاون وقت فناوری اطلاعات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات دولت محمود احمدینژاد، در سال ۱۳۸۴ مطرح شد.