نگاهی به کتاب «شرمآگاهی؛ آغاز مسئولیت»؛
در روند ساختهشدن شرم مداخله کنیم
فهم «ناظم درون» با تفکر نقادانه
کتاب «شرمآگاهی؛ آغاز مسئولیت» با این ایده پیش میرود که شرم در بستر فرهنگ و از دل روایتها، ارزشها و تفسیرهای ذهنی ساخته میشود. نویسندگان با تکیه بر تفکر نقادانه نشان میدهند چگونه میتوان بهجای صرفِ تابآوری، در روند شکلگیری شرم مداخله کرد: انواع شرم را شناخت، واکنشهای ناهوشیار (تسلیم، فرار، جبران افراطی) را دید، خطاهای شناختی را تشخیص داد و با بازبینی روایتهای شرمزا به مسئولیتپذیری احساسی و کاهش رنج غیرضروری نزدیک شد.
سرویس دین و اندیشه خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- مسعود تقیآبادی: کتاب «شرمآگاهی؛ آغاز مسئولیت: کندوکاو در روایتهای شرم با تفکر نقادانه» نوشتۀ محمدعلی صفرپور، احسان اژدری و زهرا پذیرایی، که در قالب جلد پنجم مجموعۀ «سنجشگرانهاندیشی (تفکر نقادانه)» توسط نشر کرگدن، نایِش به چاپ رسید، به سراغ یکی از پیچیدهترین و در عین حال روزمرهترین تجربههای انسانی میرود: شرم. دعوی مرکزی کتاب روشن و صریح است: احساسات در ذهن ما و با استفاده از اطلاعاتی که در اختیارش قرار میگیرد ساخته میشود؛ پس مسئولیت تجربههای هیجانی مااز جمله شرم پیش از هر چیز بر عهدۀ خود ماست، زیرا تنها خود ما میتوانیم «اطلاعات ورودی» و «باورهای انباشتهشده» را که مصالح خام ساختن احساساند، بازبینی کنیم. اهمیت و ضرورت خواندن این اثر نیز از همین نقطه آغاز میشود: نویسندگان بهجای آنکه شرم را صرفاً احساسی برای «تحمل کردن» بدانند یا نسخههایی کلی برای «تابآوری» بدهند، پیشنهاد میکنند یک گام عقبتر برویم و در روند ساختهشدن شرم مداخله کنیم؛ یعنی روایتها و تعبیرهای شناختیِ شرمزا را با ابزار تفکر نقادانه بسنجیم، دستکاری کنیم و هر جا لازم است تغییر دهیم تا از رنج غیرضروری رها شویم و به مسئولیتپذیری احساسی نزدیکتر.
